Yaşam / Ekoloji

Hacettepe Üniversitesi’nde vegan/vejetaryen yemek alternatifi

Cuma, 12 Haziran 2015

Hacettepe Üniversitesi yemekhanesinde çıkan menülerin; veganların, vejetaryenlerin ve yemekte et olmasını istemeyen öğrenci ve personelin de yararlanabileceği şekilde genişletilmesini talep eden Hacettepeliler başarıya ulaştı. Sıhhiye - Beytepe Öğrenci ve Memur yemekhanelerinde ana yemeğe alternatif vegan/vejetaryen menü uygulaması 8 Haziran 2015 tarihinden itibaren başladı.

Daha önce Beytepe Kampusu içerisinde şu an faal olmayan Bey Kafe ile yapılan görüşme sonucu vejetaryen yemek alternatifi elde eden öğrenciler, şimdi ise yemekhanede alternatif vegan vejetaryen yemek uygulamasına kavuşmuş oldu.
Rektörlükle yapılan görüşmeler ve yaşanan süreç hakkında bilgi almak için Hacettepe Üniversitesi’nden Araştırma Görevlisi Sedat Yağcıoğlu ile bir söyleşi gerçekleştirdik:
 
Yemekhane’de vegan/vejetaryen yemek için izlediğiniz süreci anlatır mısınız?
 
Aslında uzun soluklu bir çalışma olduğunu söylemek mümkün. Birkaç ayrı aşamada ve birkaç ayrı yöntem ile bu kazanım elde edildi. İlk olarak 2013 yılında, öğrencilerin öncülüğünde bir imza kampanyası düzenlenerek toplanan 625 imza ile rektörlük ile görüşme yapılmış, talep olumlu karşılanmakla birlikte maalesef herhangi bir somut adım atılmamıştı. Daha sonra Eğitim-Sen bünyesinde konu gündeme alındı ve sendika temsilciliğinin Rektör Prof. Dr. Murat Tuncer ile gerçekleştirdiği rutin görüşmelerde bu konudaki talepler kendilerine iletildi. İlk adımda, kumanya (lunch box) usulü bir sistem geliştirildi. Sandviç ya da konserve pilaki, meyve suyu ve elma gibi besin değeri açısından oldukça yetersiz ve sağlıksız bir model oluşturuldu. Üstelik bu vejetaryenler için kısmi bir imkân sunarken, veganlar açısından hala sorun teşkil ediyordu. Bunun üzerine, Eğitim-Sen’den öğretim elemanları ve öğrenciler bir araya gelerek bir rapor oluşturduk. Raporda temel olarak vegan menü gerekliliğinin gerekçeleri, veganlık ve vejetaryenliğin tanımları ve Hacettepe Üniversitesi yemekhane sistemine uyumlu bir vegan menü önerisi yer aldı. Diğer üniversitelerdeki uygulamalarla da birlikte, rektörlük ile son yaptığımız görüşme sonucunda mutabakata varılarak vegan yemek sunumu başlamış oldu.
 
Daha önceden yemekhane içeriği ve kampus içindeki alternatifler nasıldı? Kampus ortamı vejetaryen ve veganlar ne gibi imkanlar ve zorluklar sunuyordu?
 
Şuan faal olmayan Bey Cafe’de, 2012 yılında yapılan görüşmeler sonucunda vejetaryen yemek sunumu başlamıştı. Ancak bu hizmetin üniversitenin kendi yemekhanelerinde sunulması, kamusal sorumluluk ve eşit hizmet sunumu açısından daha doğruydu ve daha sonra mücadele bu yöne evrildi. Maalesef yemekhane dışındaki pek çok özel işletme ve üniversitenin iktisadi işletmelerinde vejetaryen ve vegan alternatif yok denecek kadar az. Sadece bir kaç işletmede, bir iki çeşit yemekle sınırlı bu durum, maalesef vejetaryen ve veganlar için bir çözüm oluşturmuyordu.
 
Şu an yemekhane nasıl yemekler sunuyor? Besin değeri dikkate alınıyor mu?
 
Şuan yemekhanede çıkan 4 çeşit yemekten ana yemek olanına alternatif vegan yemek sunuluyor. Biz raporumuzda sadece tek bir çeşit vegan yemek çıkmasını değil, 4 çeşit yemek sunulan sistem içindeki tüm yemeklerin veganlara göre hazırlanmasını önermiştik. Örneğin kremalı ya da etli çorbalar, börek vs gibi hayvansal gıda içeren yan ürünler veganlar açısından hala sorunlu. Bazı günler tek bir çeşit yemeğin uygun olması riski hala bulunuyor. Bu daha başlangıç, mücadeleye devam diyelim.
 
Okul içindeki vegan/vejetaryen oluşumlar var mı ve nasıl hareket ediyorlar?
 
Bir sosyal medya topluluğu var. Burada iletişim içinde olunuyor. Ama örgütlü / kurumsal bir oluşum ya da inisiyatif bulunmuyor. Belki bu kazanım bize böyle imkân sunacaktır.
 
Diğer üniversitelerle bu başarıya giden süreç için aktarmak istedikleriniz/deneyim paylaşımlarınız var mıdır?
 
Boğaziçi, Bilkent, ODTÜ, Uşak Üniversitesi, İTÜ’de yemekhanelerde vegan / vejetaryen alternatif sunuluyor. İstanbul Üniversitesi’nde ise doğrudan veganlara yönelik özel menü çıkartılıyor.
 
Bu konuda mücadele edecek üniversiteler için, hem imza kampanyası gibi duyarlılık yaratma ve talep toplama yöntemlerini uygulamaları hem de yönetimle iyi hazırlanmış raporlarla görüşmeler yapmalarını önerebiliriz belki kendi deneyimlerimize dayalı olarak.
 Daha önce Change.org üzerinden başlatılan kampanya sonucu 2013 Aralık’ta Rektörlükle yaptıkları görüşmenin olumlu geçtiğini ancak bir kazanım elde edilemediğinden bahseden Hacettepe Üniversitesi öğrencisi Gülçin Bektaş, geçmişteki görüşme sürecini şöyle aktardı:
 
“2 senedir faydalanamadığım yemekhaneyi kullanabileceğim”
 
“Rektör Prof. Dr. Murat Tuncer bizimle epey ilgilendi. Veganlık üzerine muhabbet ettik. Hatta kendisi de doktor olmasının getirisiyle sağlık adına 17 yıl vejetaryen beslendiğini söyledi. Sonrasında da yine sağlık için yeniden hayvan yemeye başlamış. O süreçte bu durum bizi gerçekten anladığını hissettirmişti.
 
“Bunun dışında ana yemek neyse onun etsizinin de çıkarılacağına dair söz verdi. İmzaya gerek yoktu dedi topladığımız imzalarla ilgilenmedi. Odasından çıktığımızda sonuç iyi görünüyordu bize haber verileceği söylendi. Bu yıl hazırladığımız gibi alternatif bir menü sunmadık çünkü böyle bir şey istenmedi. Sekreterinden haber bekledik bir kaç defa arayıp kendimizi hatırlattık fakat sonra ödevdi, finaldi derken bu konu da rafa kalktı. Bu süreçten sonra ilgilenmedik.
 
“2 senedir doğru düzgün faydalanamasam da son senemde yemekhaneyi kullanabilecek olmam güzel. Tabi okula gitme sıklığını göz önüne alırsak yeni gelen vegan, vejetaryen arkadaşlar için daha güzel olacak.”