İnsan Hakları / Sivil Anayasa

Tanal’dan Madde 40’a dair kanun teklifi

7 Temmuz 2015
Haber: Kaos GL
CHP İstanbul Milletvekili Mahmut Tanal, cinsiyet geçiş sürecini doğrudan etkileyen Medeni Kanun 40’ıncı maddeye dair kanun teklifi verdi. Kanun teklifi “üreme hakkının ortadan kaldırıldığı” gerekçesiyle maddede değişikliği amaçlıyor.
Medeni Kanun’un 40’ıncı maddesinin 1’inci fıkrası; “Cinsiyetini değiştirmek isteyen kimse, şahsen başvuruda bulunarak mahkemece cinsiyet değişikliğine izin verilmesini isteyebilir. Ancak, iznin verilebilmesi için, istem sahibinin on sekiz yaşını doldurmuş bulunması ve evli olmaması; ayrıca transseksüel yapıda olup, cinsiyet değişikliğinin ruh sağlığı açısından zorunluluğunu ve üreme yeteneğinden sürekli biçimde yoksun bulunduğunu bir eğitim ve araştırma hastanesinden alınacak resmî sağlık kurulu raporuyla belgelemesi şarttır.” hükmünü içeriyor.
 
Maddede geçen “üreme yeteneğinden yoksunluk” yasa koyucular tarafından “Bu yolla cinsiyet değişikliği sadece biyolojik açıdan değil, ruhsal açıdan da zorunlu olma koşuluna bağlanmıştır.”  İle gerekçelendiriliyor.
 
Madde “Üreme hakkı”nın ihlalidir
 
Tanal verdiği kanun teklifinde, “’üreme yeteneklerinden sürekli biçimde yoksun olması’ şartını getirmenin, transseksüel yapıda erkek veya kadın bireylerin “Üreme Hakkı”nın elden alınması anlamına gelmektedir” ifadesiyle kanunda değişiklik yapılmasının gerekliliğini vurguladı.
 
Teklif, maddede koşul olarak belirtilen “evli olmama şartı”nı ise “Toplumun temeli olan aile kurumunun cinsiyeti belirsiz kişiler nedeniyle sarsılmasını önlemek amacıyla öncelikle kişinin evli olmaması ön görülmüştür.” hükmü gerekçesiyle nitelendirilmiş bir üreme hakkı ihlali olduğunu belirtiyor.
 
AİHM'den Türkiye'ye para cezası
 
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Türkiye’de cinsiyet geçiş ameliyatı olmak için mahkeme izni alamayan trans erkeğe ilişkin kararını 10 Martta açıklamıştı. Özel yaşama saygı hakkının ihlal edildiğini hükmeden mahkeme, Türkiye’yi 7.500 Euro para cezasına mahkûm etmişti.
 
Kanun teklifi kabul edilirse, kanun maddesi şu şekilde olacak:
 
 “MADDE 40 - “Cinsiyetini değiştirmek isteyen kimse, şahsen başvuruda bulunarak mahkemece cinsiyet değişikliğine izin verilmesini isteyebilir. Ancak, iznin verilebilmesi için, istem sahibinin onsekiz yaşını doldurmuş bulunması ve evli olmaması; ayrıca transseksüel yapıda olup, cinsiyet değişikliğinin ruh sağlığı açısından zorunluluğunu bir eğitim ve araştırma hastanesinden alınacak resmî sağlık kurulu raporuyla belgelemesi şarttır.”
 
Tanal bu kanun teklifiyle Ekim 2014’te verdiği teklifi yeni parlamento için yenilemiş oldu.