İnsan Hakları / Mülteci

LGBTİ mültecilerle çalışmak: Kalıp yargılarınızı bırakın!

Pazartesi, 17 Ağustos 2015
Haber: Kaos GL

Kaos GL, Göç İdaresi çalışanlarına LGBTİ mültecilerle görüşme eğitimi verdi: Televizyonda gördüğünüz ya da tahmin ettiğiniz stereotipler üzerinden yaklaşmayın!

Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (BMMYK) 13-14 Ağustos tarihlerinde “Özel İhtiyaç Sahibi Bireylerle Mülakat Teknikleri” eğitimi düzenledi. Niza Park Hotel’de yapılan eğitime Göç İdaresi’nde il göç uzman yardımcısı olarak çalışan 40 kişilik bir grup katıldı.

Eğitimde Kaos GL Derneği’nden Umut Güner de LGBTİ mültecilerle görüşme yaparken dikkat edilmesi gerekenleri anlattı. Eşcinsel, biseksüel, gey, lezbiyen, travesti-transeksüel, trans, queer, cinsel yönelim, cinsiyet kimliği ve cinsiyet geçiş süreci kavramlarını aktaran Güner’in sunumunda öne çıkan noktalar şöyle:

“Kişilere kimlik atamayın”

“Biz kişilere kimlik atamıyoruz. Kendisini nasıl tanımlıyorsa öyle tanımlıyoruz ve ilişkileniyoruz.

“Televizyonda gördüğünüz ya da tahmin ettiğiniz stereotipler ve kalıp yargılar üzerinden yaklaşmayın: “lezbiyen ama çok kadınsı”, “gey ama belli etmiyor”, “gey ama sanatla ilgilenmiyormuş”, “trans seks işçiliği yapıyordur”… Bunlar o grup içinde var olan ama herkesi temsil etmeyen özellikler olabilir ya da o olmayabilir.

“Kişinin gerçek adı hitap edilmesini istediği ismidir. Örneğin benim ismim cinsiyetsiz isim, Umut ancak benim ismim Osman olabilir ve ben trans bir kadın olarak kendime Osman diye hitap edilmesinden hoşlanmayabilirim. Bu yüzden özellikle trans mültecilere, kendisine hangi isimle hitap edilmesini istediğinizi sorabilirsiniz. Ya da çok basit soyadıyla hitap edin.

“Eşcinsellik söz konusu olduğunda herkesin önyargılı davranacağı bir varsayımla karşı taraf hareket edebilir. LGBTİ alanına ilişkin kavramları bildiğinizi karşı tarafa fark ettirdiğinizde emin olun iletişim sizin için daha kolay olacaktır. Örneğin benim arkadaşlarımdan biri bundan 20 yıl önce kendine ben heteroyum dediğinde ben şunu anlıyordum, bu kişi bir eşcinsel ile temas etmiş ve heteroseksüel kavramını öğrenmiş, ben iletişim kurabilirim diye düşünüyordum.

‘Hiç gey gibi giyinmemiş’ algınızı değiştirin

“Uydu kentlerdeki koşullar LGBTİ mültecilerin istedikleri gibi hareket etmelerine, yaşamalarına izin vermiyor. Bu yüzden “hiç gey gibi giyinmemiş”, “hiç eşcinsele benzemiyor” gibi algılarınızla baş etmeniz gerekiyor.

“Sadece görüşmeyi yapan uzmanlar ve uzman yardımcıları değil, kurumdaki bütün görevlilerin ayrımcılık yapmayacak ve önyargılı davranmayacak şekilde eğitim alması gerekiyor. Örneğin, tarihin bir döneminde bir şehirde tek bir polis memurunun aşağılayan tavırlarından kaynaklı mülteciler o şehre gitmek istemiyordu ya da BMMYK’nın hizmetlerini izlemeye dönük yaptığımız faaliyetlerde şikayetlerin çoğu kapıdaki ‘güvenlik görevlilerine’ ilişkin geliyordu.

“Çevirmen ile görüşme yaptığınız da özellikle çevirmen kendi toplumlarından ise cinsel yönelimlerini ve cinsiyet kimliklerini ifade etmekte zorlanabiliyorlar.

“Mültecilerin kendilerini çevirmen olarak kullanıyor olmak, bir hiyerarşiyi beraberinde getiriyor. Buna dikkat etmek gerekebilir.

“Danışmanlık verirken dikkat edilmesi gereken şeylerden biri de, sürekli talep edenlerle ilgilenmek değil aynı zamanda hiçbir talep etmeyenin neden talep etmediğini de merak etmek ve onunla da ilgilenmek.

“LGBTİ mülteciler, kadın, çocuk, yaşlı, engelli mülteciler gibi “hassas gruplar” içinde değerlendirmek gerekiyor. Özellikle LGBTİ mülteciler cinsel saldırılara daha açık oluyorlar. Ancak genelde mağdur oldukları zaman bile yargı sürecinin dosyalarını etkileyeceklerini düşündükleri için şikâyetçi olmuyorlar.

“Cinsel şiddeti müzakere edecek kişi siz değilsiniz”

“Eşcinsel kimliğin kurulumu toplumdan topluma aynı toplumda zamandan zamana farklılık gösterebiliyor. LGBT mültecilerin geldiği ülkeler vs. düşündüğümüzde onların “ne kadar eşcinsel olduğunu” öğrenmek için kolektif kültüre odaklanmak yerine, kişisel hayatlarına ve deneyimlerine odaklanmak gerekiyor.

“Cinsel şiddet deneyimlerini anlatan birine özellikle “hoşuna gitti mi?”, “kan geldi mi?”, “senin istediğin de bu değil mi?” gibi cümleler kurmayın. Eşcinsel bir erkek bütün erkeklerden hoşlanmaz. Hoşlandığı kişinin bile rızasını aştığı zaman yaşadığı cinsellikten haz almayabilir ve bunu şiddet olarak adlandırabilir. Bu şiddettir, bunu müzakere edecek kişi siz değilsiniz.”