Yaşam / Dünyadan

‘Herkes güvenli bir yatağı hak eder!’

12 Ocak 2016

Herkes güvenli bir yatağı hak eder konusunda hem fikiriz. Peki LGBTİ’ler bu herkese ne kadar dahil? Kanada’dan Alex Abramovich ile LGBTİ’lerin evsizlik sorununu konuştuk.

LGBTİ’lerin maruz kaldığı ayrımcılığın yansımaları kendini düşük ekonomik düzey ve evsizlikle gösterse de Amerika’da yakın zamanda yapılan çalışmalar geniş yankı uyandırmıştı.

IGLYO’nun Budapeşte’de düzenlediği “LGBTİ’lerin Sosyal Dışlanması, Düşük Ekonomik Düzey ve Evsizlik” konferansına katıldığımda, Kanada’da doktora araştırmalarında bulunan Alex Abramovich ile tanıştım. Alex’in “Herkes güvenli bir yatağı hak eder” sloganıyla başlayan sunumu fazlasıyla etkileyiciydi ve artan oranları ve riski gözler önüne seriyordu.

Etkinlik boyunca birçok istatistik, teori ve politika örnekleriyle karşılaştım. Oluşturulan “sosyal devlet” uygulamalarının bu riski ne kadar da görünmez kıldığını fark ettim. Bu etkinlikten sonra Alex ile çalışmaları ve LGBTİ’lerin evsizliği üzerine konuştuk:

Daha önce Amerika’da evsizlik ve LGBTİ’lerle ilgili yapılan istatistiki çalışmalar yayınlandığında geniş yankı uyandırdı. Bize genel LGBTİ evsizliği durumdan bahsedebilir misin? Bunun yanında senin çalışmalarında Kanada’da 65bin-100bin arası evsiz bulunduğunu belirtiyor ve bunların %25-40’ı kendini LGBTİ olarak tanımlıyor. Bu sonuçlara nasıl ulaştın?

Geçmiş yıllarda genç LGBTiQ bireyler arasındaki evsizlik durumu artış göstermiş olmasına rağmen, bu konudaki uluslararası açıdan yapılan araştırmalar asgari düzeyde ve büyük ölçekli verilere erişim limitli. O yüzden, evsizlik konusunda elimizdeki eski verilere güvenmek zorunda kalıyoruz.

Elimizdeki veriye göre Kanada içerisindeki evsizlerin yüzde 25 ila 40’ı kendilerini LGBTQ olarak tanımlıyor. Şunu belirtmek gerekir ki, bu sonuca 16 yıl önce yapılan sadece 1 araştırma sonucu ulaştık ve hizmetler kişilerin cinsiyet veya cinsel kimlikleri hakkındaki bilgilerini toplamazken bölgesel, ulusal genç LGBTQ evsizlik durumunu ölçmek veya şuan ki durumun ne olduğunu anlamak için yeterli berrak verilere sahip değiliz.

2013 yılında Toronto şehrinde yapılan bir değerlendirmenin içerisinde ilk kez LGBTQ kimliğiyle ilgili bir soru yer aldı. Bu değerlendirmenin sonucuna göre sığınma evlerinde kalan gençlerin yüzde 21’i LGBTQ olarak kendilerini tanımlamakta. Yüzde 21’in yüksek bir yüzde olmasına rağmen, Toronto içerisindeki genç LGBTiQ evsizlik oranının daha yüksek olduğuna inanmak için sebeplerimiz var.

Örneğin, pek çok genç, kişisel güvenlikleri gibi pek çok sebep yüzünden LGBTQ olarak ankete katılmaktan kaçındılar ve pek çok genç LGBTQ ankete katılamadı çünkü onlar Toronto’nun gizli evsiz nüfusuna dahillerdi ve sığınakların içerisindeki homofobi, transfobi gibi tehlikeler yüzünden sığınma evleri gibi hizmetlere erişim imkanları yoktu.

Biliyoruz ki, genç LGBTQ bireyler evsizlik konusunda baskın bir sayıya sahipken, sığınma evlerinde durum tam tersi ve trans bireyler, özellikle beyaz olmayan kadınlar en çok ayrımcılığa maruz kalan kesim olarak karşımıza çıkmakta, hatta bazen ırkçılık, transfobi ve bazen de homofobiye maruz kalmakta.

Sosyal Devlet ve gelenekçi toplum uygulamalarında evsizlik çok görünür değil. Evsiz sayısı bir krize dönüşmedikçe evsizlik bir sorun olarak da kabul edilmiyor. Açılma hikayeleri, düşük ekonomik düzey gibi sorunlarla LGBTİ’ler arasında evsizlik artıyor. Bu konuda nasıl vakalarla karşılaşıyoruz?

Sorunu incelemeden ve bölge, şehir, ülke içerisinde veri toplamadan genç LGBTİQ bireylerin evsizlik durumunun bir sorun olup olmadığını anlamak çok zor. Araştırmacılar olarak, bunu birçok farklı şekilde yapabiliriz. Bu sorunla yüzleşen gençlerle konuşabilir, yaşanmış hikayeleri dinleyebilir, hizmet sağlayabilir ve çalışmalar düzenleyebiliriz. Genç nüfusun sesini dinlemek ve LGBTQ olarak ortaya çıkmanın zor olduğu kültür ve bölgelerde onları cesaretlendirmek çok önemli. Toplumsal olarak genç LGBTQ nüfusuyla zaman geçirmek ve güven inşa etmek elzem bir durum.

Genç LGBTQ nüfusu içerisindeki evsizlik oranını hesaplamakta diğer bir zorluk ise trans ve queer bireylerin toplumun gizli evsiz nüfusuna sahip olmaları sebebiyle, hizmetlere ve sığınma evlerine erişimlerinin olmaması. Damgalanma, ayrımcılık ve güvenlik korkularıyla bu tür olanaklardan uzak durmayı tercih edebiliyorlar.

Kanada’da sığınma evleri nasıl? Bize sığınma evlerinin koşullarından bahseder misin?

Bizler Kanada’da evsizler için sığınma evleri ve hizmetlere yüklü bir para harcıyoruz. Toronto farklı türde insanları barındıran çok kültürlü bir yer olarak bilinir ve LGBTiQ bireylere karşı dost canlısı bir tutuma sahip olması sebebiyle, sık sık queer ve trans bireyler Toronto’ya göç eder. Şuan itibariyle, Toronto içerisinde 350 yatak barındıran 9 sığınma evi ve içerisinde 110 yatak barındıran 4 geçici ev programlarına sahip.

Araştırmalarım boyunca, genç LGBTQ bireylerin sığınma evlerinde homofobi ve transfobi sebebiyle güvensizlik hissettiğini ve bu yüzden sığınma evlerinden uzak durup, sokakları daha güvenli bölgeler olarak tanımladığını gözlemledim.

Bu bilgilere sahip olmamıza rağmen, Kanada dahil olarak, şuan hala bu konu üzerinde asgari düzeyde destek bulunmakta ve LGBTQ bireylere ayrılmış özel bir sığınma evi hala bulunmamaktadır. Mart 2015’te, Toronto Kent Konseyi iki tane daha geçici ev programı için kaynak sağlamayı onayladı fakat hala bu programların başlamasını beklemekteyiz.

Sokağa atılan veya evden gitmesi hakkında zorlanan ve bunalım içerisinde olan genç LGBTQ bireylere yönelik acil durum müdahalesi çok önemli ve gerekli, ek olarak genç bireylerin yaşayacak yer bulmasında yardımcı olabilecek uzun dönemli çözümler üretebilecek stratejilere ihtiyacımız var.

İkili cinsiyete dayalı sığınma evleri LGBTİ’ler açısından fazlasıyla sorun olabiliyor? Bu konuda senin önerilerin nedir? Devletin ne gibi çalışmaları var?

Sığınma evleri genellikle kadın ve erkek tuvalet ve duşlarının ayrıldığı, kadın ve erkek katlarına sahip, ki bu çok büyük bir sorun değil eğer kişilere en güvende hissettikleri bölümü kullanmalarına izin verilirse. Fakat, katta çalışan görevliler, bireyleri kendi perspektiflerine göre yönetmeye çalıştıklarında bu bir soruna dönüşüyor. Herkesin kadın veya erkek olarak doğmayabileceği sebebiyle, kişilerin doğumdan gelen cinsiyetleriyle uyumluluk göstermediklerinde bu bir sorun olmakta.

Trans bireyler ve cinsiyete uyum göstermeyen gençler sık sık cinsel kimliklerinin uyuştuğu sığınma evlerinden ret cevabı almakta ve erişimlerine izin verilmemekte çünkü sığınma evleri trans gençleri destekleyebilecek donanımda olmadıklarını düşünüyor.

Hizmetlerin kural ve politikalarında yapılacak kimi değişikliklerle LGBTQ bireylerin güvende hissetmelerini ve onların korunmalarını sağlayabiliriz. Doldurulması gereken bilgilerin güncellenmesi ve böylelikle kişilerin kendilerini kadın veya erkek olarak tanımlama zorluğundan kurtulması, basitçe tuvaletlerin tabelalarını değiştirerek “Bütün Cinsiyetler” yazısıyla herkesin kullanabileceği tuvaletler ve tabi ki çalışanlar için farkındalık ve kültürel LGBTQ eğitimleriyle gelişimler sağlayabiliriz.

Biz Kaos GL olarak, çalışma alanlarımızdan birini de kent ve barınma hakkı olarak belirliyoruz. Dünyada bu konuda çalışan ne gibi örgütler var? Kanada’daki sivil toplum örgütleri LGBT evsizliği için ne gibi çalışmalar yapıyor? Bize geliştirilmesi gereken politikalar ve sivil toplum çalışmalarından bahseder misin?

Bu konuda hem hükümetin her katından hem de gençlerle çalışan kuruluşlardan daha fazla destek almak gerekli. Uzun vadeli çözümler ve korunmanın üzerine düşülmeli. Sığınma evleri ve örgütler el ele vererek bu sorunlara maruz kalan gençlere gelişim programlarında destek vermesi gerekli.

Sığınma ve destek hizmetleri yeterli kaynaklarla, eğitim-öğretim araçlarıyla, LGBTQ hakkında bilgiler içeren eğitici posterlerle donatılmalı ve bireyler, duvarlardan lobiye kendilerini kadar bu hizmetlerin bir parçası olarak görebilmesi sağlanmalı.

Alberta Hükümeti ile birlikte bölgedeki genç LGBTQ bireylerin ihtiyaçlarının karşılanması ve daha doğru bir açıyla hizmet edilmesiyle ilgilenen bir projede yer almıştım. Hükümetin nasıl uzun vadeli çözüm stratejileri üretebileceğiyle ilgili harika bir örnek - http://calgaryherald.com/news/local-news/province-creates-working-group-to-tackle-lgbtq-youth-homelessness

Kanada ve Amerika Birleşik Devletleri içerisindeki genç LGBTQ bireylere dair sığınma evleri ve geçici ev programlarına dair örnekler:

Vancouver, Canada: http://www.raincityhousing.org/what-we-do/lgbtq2s-youth-housing/

Calgary, Canada: http://www.boysandgirlsclubsofcalgary.ca/programs/youth-housing-

shelter/youth-housing/aura-host-homes

NYC, USA: http://www.aliforneycenter.org

Michigan, USA: http://www.ruthelliscenter.org