Yaşam / Gezi/Mekan

“Çiş yapacak güvenli bir alan” için tekli, cinsiyetsiz tuvaletler

1 Mart 2016

“Hepimizin ihtiyaç duyduğu çok az şey var. Hepimiz nefes alıp vermek için havaya ihtiyaç duyuyoruz. İçmek için temiz suya ihtiyaç duyuyoruz. Barınmaya ve sevgiye ihtiyaç duyuyoruz. Hepimiz bir de çişimizi yapacağımız güvenli bir yere ihtiyaç duyuyoruz.”

Bu sözler, “iyi bir hikâyenin daha iyi bir gelecek icat etmemize ilham verebileceğine” inanan yazar ve müzisyen Ivan Coyote’ye ait. Kendisi, Yaymaya Değer Fikirler alt başlığıyla farklı konulardaki sunumları dünya çapında milyonlarca insana ulaştıran TED Konferanslarında konuşmacıydı.

Coyote’nin TED’in sitesinden dün yayınlanan “Cinsiyetsiz tuvaletlere ihtiyaç duymamızın sebebi” başlıklı konuşması, umumi tuvaletlerin neden “herkes için gerçekten açık ve erişilebilir” olması gerektiğini anlatıyor. İşte o konuşmadan satır başları:

“Televizyon yıldızı transların” çekmediği dertler

İkili cinsiyet sistemine güzelce uymayan bir trans olarak, dünyayı yarından itibaren benim daha rahat edebileceğim bir yer haline getirmek için yapacağım ilk şey gözlerimi kırptığım gibi tüm kamusal alanlarda tekli, cinsiyetsiz tuvaletler yaratmak olurdu.

Translar ve trans meseleleri, son zamanlarda anaakım medyadan büyük ilgi görüyor. Bu çok önemli ve gerekli bir şey ama o ilginin büyük bir kısmı çoğunluğu zengin ve oldukça ünlü olan ve muhtemelen meslek okulunda bir dersten diğerine koşarken nerede işeyeceğini ya da devlet lisesinde spor eşofmanlarını nerede değiştireceğini dert etmek zorunda olmayan çok az sayıdaki kişiye odaklanıyor. Şöhret ve para bu televizyon yıldızı transları geri kalanlarımızın her gün uğraşmak zorunda kaldığı gündelik zorlukların büyük kısmından yalıtıyor.

Umumi tuvaletler: Sorgunun ve tacizin mekânları

Umumi tuvaletler kendimi bildim bileli benim için bir sorun oldular. Başta küçücük bir erkek fatmayken, sonrasında ise maskülen görünümlü, ağırlıklı olarak östrojen sahibi bir organizma olduğumda.

Bir trans olarak şimdilerde sorguya çekilme ya da taciz edilme ihtimalimin en yüksek olduğu yerler umumi tuvaletler ve soyunma odaları. Girdiğimde çoğu zaman sözlü saldırıya uğradığım yerler buralar. Daha donumu bile toplamamışken güvenlik görevlileri tarafından dışarı atıldığım yerler. İnsanların bana dik dik baktığı, çığlık attığı, hakkımda fısıldaştığı, bir keresinde de yüzüme yaşlı bir teyzenin cüzdanını indirdiği yerler.

Tüm bunlar olurken trans çocuklarımızın canı yanıyor. Ya okulu bırakıyorlar ya da tamamen yaşamayı. Translar, özellikle de trans ve cinsiyete “uymayan” gençler havuzların ve spor salonların yanı sıra üniversitelere, hastanelere ve kütüphanelere erişirken ekstra zorluklarla yüzleşiyor. Havalimanlarında nasıl bir muamele gördüğümüzü anlatmıyorum bile.

Mesele sadece translar değil

Yani diyorum ki spor eşofmanlarınızı değiştirirken kullanacağınız küçük bir sıranın da olduğu tekli, cinsiyetsiz tuvaletler yapalım. Çocuklarımız için dünyayı bir gecede değiştiremeyiz ama onlara yalnızca bir dakikalığına da olsa o dünyadan kaçabilecekleri güvenli ve mahrem bir alan sunabiliriz. En azından bunu yapabiliriz.

Eğer benim gibi insanları umursamayı kendinize yediremiyorsanız beden imgesi sorunları olan kadınlar ve kızlar ne olacak? Beden imgesi sorunu olanlar ne olacak? Sınıf arkadaşlarının beline gelen, sesi daha oturmamış oğlan çocuğuna ne olacak? Sekizinci sınıf, sen nasıl bir zalimsin öyle?! Endişe sorunları olanlar ne olacak? Engeli olan ya da yardıma ihtiyacı olanlar ne olacak? Bedenleri, hangi sebeple olursa olsun, bedenlerimizin nasıl olması gerektiğini dayatan anaakım görüşe uymayanlar ne olacak? Kaçımız arkadaşlarımızın önünde soyunmaktan utanıyor ya da korkuyor, kaçımız bu korkunun bizi fiziksel egzersiz kadar önemli bir şeyden alıkoymasına izin veriyor, bir söyleyin. Tüm bu insanlar tekli kabinlerden faydalanmaz mıydı?