İnsan Hakları / Mülteci

Mültecilerle dayanışan kurumlar bir haritada toplandı

Pazartesi, 24 Ekim 2016

Daha iyi bir yaşam ve çoğu zaman sadece hayatta kalabilmek için çıkılan bir yolun sonunda mülteciler; ırkçılık, ayrımcılık ve hak ihlalleri ile karşılaşabiliyor. Dayanışma ağları bunu değiştirmeye kararlı. Mülteci Destek Haritası da mültecilerle dayanışan kurumları haritalandıran bir proje. Projeyi hayata geçiren mülteci ve aktivist ekibi çalışmalarını KaosGL.org’a anlattı.

Refugee Support Map/Mülteci Destek Haritası (MDH), geçtiğimiz günlerde yayın hayatına başlayan bir websitesi.

Bir grup gönüllünün ağırlıklı olarak Avrupa ülkelerinin yer aldığı 27 ülkede mültecilere sığınak, hukuki danışmanlık, yiyecek, giyecek gibi destekleri sunan merkezleri sıraladığı bir harita olan Mülteci Destek Haritası’nı ekiptekilerle konuştuk.

Mülteci Destek Haritası kimdir? Bağımsız bir inisiyatif mi yoksa daha fazlası mı?

Bizler Akdeniz ve Avrupa’dan bir grup mülteci ve aktivistiz. IT ekibimiz Berlin merkezli. Geri kalanlarımız Avrupa’nın farklı şehirlerindeyiz. Çoğumuz halihazırda mültecilerle ve iltica başvurusu yapanlarla çalışıyoruz.

Ekibimiz ihtiyaç halinde sürekli değişen ve gelişen bir ekip. Ekip, veri toplayıcılar, çevirmenler, tasarımcılar ve bilişim uzmanlarından oluşuyoruz. Hepimiz bu projede gönüllü çalışıyoruz. İnternet sitesi için gereken parayı ise kendi aramızda topladık.

Bağımsız bir oluşumuz ve bu bağımsızlığı korumak için devlet ya da özel kuruluşlardan fon almıyoruz.

“Mültecilerin ihtiyaçlarını temel aldık”

Bu fikir nasıl ortaya çıktı?

2015’in bahar ve yaz aylarında, ileride Mülteci Destek Haritası ekibini oluşturacak bizlere arkadaşlarımızdan, yakınlarımızdan çok fazla soru geliyordu. Avrupa’ya geçecek ya da varmış olan arkadaşlarımız tavsiyelerimizi istiyordu. Temel sorunların sağlığa erişim, hukuki konularda neler yapacaklarına dair danışmanlık, yiyecek, sığınak ve dil kurslarının yerleri olduğunu fark ettik. Sığınma talep ettikleri ülkelerde yaşadığımız, daha deneyimli olduğumuz ya da onların geçeceği yolları zaten geçtiğimiz için doğal olarak bize soruyorlardı.

“Mülteci Destek Haritası” işte arkadaşlarından böyle sorular alan bir grup gencin Balkan rotasında ihtiyaç duyulan desteğe nasıl ulaşılabileceğini kamusallaştırmak için yaptıkları bir haritayla başladı. Mültecilere destek sunan bağımsız örgütleri, kolektifleri ve sivil toplum örgütlerini haritalandırmanın ne kadar önemli olduğunu, bu oluşumlar hakkında bilgiye ulaşmanın zorluklarını süreçte fark ettik. Hepsini bir haritada toplamak en ulaşılabilir ve kolay yöntem gibi geldi.

MDH, bir yıldan uzun bir süre önce başlayan bir proje. Kolektif emeğin ürünü ve hâlâ daha çalışmalara devam ediyoruz. Haritanın amacı bu merkezlerin tanıtımını yapmak ve hangi kurumun nasıl bir destek sunduğunu göstererek süreci kolaylaştırmak.

Ekibimiz sürekli değişiyor ve gelişiyor. Çoğunluğu mülteci farklı ülkelerden yaklaşık 20 gönüllü aktivistiz. Aslında ekip hiç gerçek hayatta bir araya gelmedi. Birbirimizi online ortamdan tanıyoruz. Haritanın arkasındaki temel fikir, “bu harita ancak ve ancak bu fikri tasarlayan ve geliştirenler mülteciler olursa işe yarar”dı. En nihayetinde aynı yolu geçenler en çok neye ihtiyaç duyulduğunu daha iyi bilir.

Ekibin bir kısmı en fazla geçilen ya da yerleşilen ülkelerdeki bilgileri toplarken; bir kısmı da haritanın tasarımıyla uğraştı. Kategorilere ve dillere karar verdik. 2015 sonbahar ve kışında tasarımla uğraşan ekiple diğer ekip bir araya gelmeye başladı. Her şeyi tasarlarken yoldaki ve yerleşen mültecilerin ihtiyaçlarını temel aldık. Ancak bu harita bu alanda çalışan kişiler için de faydalı olacaktır.

Bu haritayı bir aplikasyon olarak tasarlamak istesek de finansal durumumuzun buna elvermediğini fark ettik. Bağımsız kalmak istediğimiz için de proje başvuruları yapmadık. Ama yakın zamanda aplikasyon için dayanışma çağrısı yaparak kitle fonlamasına başlayacağız.

“Haritayı genişletmek için destek bekliyoruz”

Ülkelerdeki merkezlerin, oluşumların bilgilerini nasıl topladınız?

Neredeyse bütün ekibin mültecilerle dayanışan oluşumlarla öyle ya da böyle bir bağı var. Kimimiz bu örgütlerde çalışıyoruz, gönüllüsüyüz ya da bu örgütlerin sunduğu destekten faydalandık. Bildiğimiz, parçası olduğumuz örgütlerden başlayarak çemberi genişlettik.

Ardından internetten belirlediğimiz 6 kategori üzerinden araştırma yapmaya başladık: Sığınak, sağlık, yasalar, kıyafet, sosyal destek ve yiyecek. Araştırmaya hâlâ daha devam ediyoruz.

Haritaya başlarken halihazırda internette konumunu yazan örgütlerle sınırlı tutmaya karar verdik. Çünkü bazı örgüt ve kurumların yaptıkları iş gereği gizli kalma isteklerini anlıyoruz. Keza bazı ülkelerde sivil toplum kuruluşları kendi ülkelerinin yasalarına göre ‘illegal’ kabul edilebiliyor. Haritamızın kurum ve kuruluşları hedef göstermesini asla istemeyiz. Yine bir diğer kriterimiz ise bu kuruluşların olabildiğince bağımsız olmaları.

Haritayı genişletmek için yoldaş örgütlerden, aktivistlerden ve arkadaşlardan destek bekliyoruz. Bilgileri toplama süreci en uzun ve meşakkatli iş. Hâlâ devam ediyor ve hiçbir zaman bitmeyecek muhtemelen. Bu yüzden facebook sayfamızdan düzenli olarak bizle iletişime geçme ve haritadaki eksikleri iletme çağrısı yapıyoruz. Biz gelen bilgileri düzenleyip sitede yer alan dillere çevirdikten sonra database’imize ekliyoruz.

“Hâlâ umut var”

Avrupa’da genel olarak mültecilerin durumu nedir? Neler yaşıyorlar?

Bu soruyu bir ekip olarak yanıtlamak zor. Avrupa genelinde durum cidden zor. Kamuya dönük konuşmalar ve siyasi pratikler mültecileri “insandışılaştırıyor” ve “şeytanlaştırıyor”. Mültecilerin büyük bir çoğunluğu hayatlarına kırılgan zeminlerde devam ediyor. Kötü davranışlara maruz kalıyor.

Bugün Avrupa’ya gelerek uluslararası koruma talebi için mültecilerin büyük çoğunluğu zaten hayatlarını riske atıyor. Çoğu Yunanistan’daki kamplarda sıkışıp kalıyor. Burada insana yakışmayan muamelelere maruz kalıyor. Çalışma, barınma, yiyecek, sağlık hizmeti, yasal danışmanlık, eğitim gibi haklardan yararlanamıyor. Yasal olarak ‘sahipsiz topraklarda’lar ve bekleyişleri sonsuza kadar sürecek gibi duruyor.

Tehlikeli yolculukları boyunca sistematik bir şekilde kötü muameleye, hak ihlallerine maruz kalıyorlar. Vardıkları ülkelerde korunma ve güvenlik hayalleri olsa da bu ihlaller devam ediyor. Ev sahibi ülkelerde hak ihlalleri, zorlu yaşam koşulları, ırkçılık ve ayrımcılık bekliyor.

Mülteci Destek Haritası gibi mülteciler ile mülteci olmayanların ortak çabaları; hâlâ umut olduğunu, dayanışmayla harekete geçmemiz gerektiğini ve mültecilerin insani niteliklerden uzak kurbanlar olmadığını gösteriyor.

Mülteci Destek Haritası’na ulaşmak için tıklayın.