İnsan Hakları / Sosyal Hizmet

Sırbistan’ın ilk LGBTİ S.O.S. acil yardım hattı

22 Kasım 2016
Haber: Kaos GL

Sırbistan’dan interseks aktivist Kris, Aralık’ta Ayrımcılık Karşıtı Sempozyum’da konuşacak. Sempozyum öncesi Kris’i ve danışmanlık yaptığı kuruluş Gayten-LGBT’yi tanımak için Kris’le söyleştik.

Gayten LGBT, Sırbistan’da haftanın tüm günlerinde hizmet veren ilk LGBTİ acil yardım hattının kurucusu bir dernek. On yıl önce translara güvenli bir alan sağlayan “kendi kendine destek” grubunu oluşturdu. Gayten-LGBT bünyesinde LGBTİ bireylere bire bir hizmet veren terapistler ve danışmanlar çalışıyor. Ayrıca e-mail ve telefon üzerinden lezbiyen danışanlara danışmanlık hizmeti veren bir lezbiyen ekibi de bulunuyor.

Derneğin danışmanlarından trans ve interseks aktivist Kris, Aralık ayında Sosyal Hizmet temasıyla düzenlenecek 5. Ayrımcılık Karşıtı Sempozyum’da konuşacak. Stajyerlerimizden Elif Çeliktaş sempozyum öncesi Kris ile vakıf çalışmalarını konuştu.

Kendini tanıtabilir misin?

Sırbistan, Belgrat’ta yaşayan trans ve interseks bir aktivistim. Yirmi yılı aşkın süredir trans kişiler ve sağlık ekibi arasında irtibat kuruyorum. Gayten-LGBT derneğinde LGBTİ kişilere danışmanlık hizmeti veriyorum. TGEU (Transgender Europe) yönetim kurulu üyesi olarak kapasite geliştiriyorum ve trans bireyleri güçlendirme çalışmaları yürütüyorum. Yaptığımız çalışmalar sonucunda eski Yugoslavya’da LGB kurumları devletin çalışma planına eklendi. ERA (Batı Balkanlar ve Türkiye İçin LGBTİ Eşit Haklar Derneği), Oll Europe (Uluslararası İnterseks Örgütü) ve TransMentors International’ın yönetim kurulu üyesi olarak çalışmalarımı sürdürüyorum.

Kurumunuzdaki sosyal hizmet uygulamalarını anlatabilir misin? LGBTİ bireyler ve gruplar için ne tür hizmetler sağlıyorsunuz?

Sekiz yıl önce Gayten LGBT’de haftanın tüm günlerinde hizmet veren ilk LGBTİ S.O.S. Yardım Hattı’nı kurduk. On yıl önce trans kişilere güvenli bir alan sağlayan “kendi kendine destek” grubunu oluşturduk ve iki ayda bir defa grup toplantıları gerçekleştiriyoruz. Grup toplantılarında trans kişiler kendi deneyimlerini, endişelerini ve sorunlarını paylaşıyorlar, geçiş süreci ile ilgili bilgi ediniyorlar, sağlık ekibi ile iletişime geçiyorlar ve bazı konular ile ilgili hukuki destek alıyorlar. Gayten-LGBT bünyesinde LGBTİ bireylere bire bir hizmet veren terapistlerimiz ve danışmanlarımız çalışmakta. Ayrıca e-mail ve telefon üzerinden lezbiyen danışanlara danışmanlık hizmeti veren bir lezbiyen ekibimiz de bulunmakta.

Gayten-LGBT’nin işleyişinden biraz daha bahseder misiniz, neden kuruldu, amacı nedir?

Sadece gey ve lezbiyen hakları alanında çalışan önceki ve diğer derneklerin aksine Gayten-LGBT’nin kurucusu tüm cinsel yönelimleri ve cinsiyetleri içeren bir dernek oluşturmak istedi ve Gayten-LGBTI, 2001 yılında alanında ilk olarak herkesi kapsayıcı bir dernek olarak kuruldu. Gayten-LGBT, lezbiyen, gey, bikseksüel, interseks, queer ve heteroseksüel kişiler; bu kişilerin hakları, ihtiyaçları, sorunları, varlıkları ve kültürleri ile ilgili çalışmalar yürütüyor. Sırbistan’da, Gayten-LGBT; öncelikli işin sadece cinsel yönelim değil; cinsiyet kimliği ve cinsiyet kimliğinin ifade edilmesini de temel alan ve kabul eden ilk kurum. Gayten-LGBT yaş, ırk, etnisite, sağlık durumu vb. alanlarla da ilgilenmekte. Çoklu ayrımcılık ve kesişimsellik, kurumun çalışma ve aktivitelerini gerçekleştirirken yararlandığı temel yaklaşımlar.

Gayten-LGBT çalışmalarını queer ve post-feminist prensiplere dayandırıyor ve her zaman güçlendirilmesi gereken, haklarına daha az saygı gösterilen ve haklarından yoksun kalan kişilere özel ilgi gösteriyor. Gayten-LGBT trans, interseks ve queer bireylere yönelik çalışmalara son zamanlarda başladı. Çalışmalarımızın ve etkinliklerimizin özünü yardım grupları, LGBTQ S.O.S. Yardım Hattı, kültür ve sanat, eğitim, yardım etkinlikleri ve yardım ağı kanalıyla toplumu inşa etmek ve güçlendirmek oluşturuyor. Çalışmalarımızın temeli, destek grupları vb. oluşumlar ile kişilerin korkularının üstesinden gelmesini sağlamak ve maruz kaldıkları dışlanmaya karşı gelme kapasitelerini geliştirmek. Ardından bunu farklı seviyelerde yapılaşma, çalışma, yeni bir yasal çerçeve, politika ve uygulama alanı yaratma, savunuculuk vb. çalışmalar takip ediyor.

Gayten-LGBTI Derneği’nin kurulma öyküsünü anlatabilir misiniz? Kurumun açılma sürecinde ve sonrasında zorluklarla karşılaştınız mı? Karşılaştınız veya karşılaşıyorsanız bu sorunlar ile nasıl başa çıkıyorsunuz?

Dernek kurulduğu zaman henüz burada çalışmıyordum, ancak on yıldır hizmetlerimizi sağlamak için mali kaynak bulma konusunda sıkıntılar yaşıyoruz. Hizmetlerimizin hiç biri devlet tarafından desteklenmiyor ve mali olarak devletten yardım da alamıyoruz. Bu sebeple biz de çok yardımları dokunan gönüllülerimiz ile birlikte hareket etmeye çalışıyoruz. Birkaç yıl önce bir trans programı ile ilgili mali kaynak bulmakta güçlüklerle karşılaştık çünkü Gayten-LGBT ismi dolayısıyla gey organizasyonu olarak algılanıyor.

                                    Gayten LGBT 20 Kasım eyleminden...

Ne tür etkinlikler düzenlediniz? Düzenlemeyi planladığınız etkinliklerden bahseder misin?

Kurulduğumuz günden bu güne on beş yıl içerisinde eğitim, çeşitli hizmetler, yardım kampanyaları, sosyal medya ve ağ aracılığı ile çok fazla etkinlik gerçekleştirdik. Tiyatrolar, workshoplar, seminerler, yuvarlak masa çalışmaları, lobicilik, savunuculuk, buluşmalar, seyahatler, konuşmalar, sokak eylemleri, yürüyüşler, protestolar, medyada görünürlük, açık duruşmalar, konferanslar, destek kampanyaları, politika ve uygulama alanında çalışmalar vb. birçok konuda çalışmalar yaptık. Gelecekte de tüm çalışmalarımıza devam etmeyi ve bu çalışmaları daha güçlü bir yaklaşım ile geliştirmeyi planlıyoruz.

Mali kaynaklarınız hakkında bilgi verebilir misin? Bireysel bağışlarla mı destekleniyorsunuz? Sürdürülebilirlik için stratejiniz nedir? Kurumunuzda kaç kişi çalışıyor? Gönüllü çalışan kabul ediyor musunuz?

Genellikle farklı farklı fon sağlayıcıları tarafından mali olarak destekleniyoruz. Bu fon sağlayıcılar kurumumuzun temel hedeflerinin kendi işleri için önemli olduğunu düşünenler oluyor. Ayrıca bir çekirdek fonumuz var ve bu sayede hizmetlerimizin maliyetini karşılama konusuyla başa çıkabiliyoruz. Fon sağlayıcısına bağlı olarak bir ya da iki yılda bir kez kendilerine teklif yazısı gönderiyoruz. Kurumumuzda tam zamanlı ve yarı zamanlı olmak üzere yedi kişi çalışıyor ayrıca birçok gönüllü çalışanımız var. Gönüllü çalışanlarımız bizim için çok değerli çünkü onlar olmadan çoğu etkinliğimizi gerçekleştiremezdik. Kapsayıcı bir LGBTİQ kurumu olarak sürdürülebilirlik için stratejimizi tanımlamak gerçekten çok zor çünkü fon sağlayıcıların izledikleri politikalar sürekli değişiyor. Şimdilerde ise odak toplumla direkt olarak çalışmak ve hizmet sağlamak yerine Avrupa Birliği’ne katılmak için yapılan lobicilik ve savunuculuğa kaymış durumda.

Kendi ülkendeki LGBTİ hareketini değerlendirebilir misin?

Sırbistan’da LGBTİ hareketi çok kararlı bir şekilde çalışma alanlarında ve yaklaşımlarda kendini gösteriyor. Bu alanda Belgrat’ta birçok kurum çalışmakta ancak hala özerkleşme sürecinden geçiyoruz ve bu da bizi etkiliyor. Ülke genelinde sivil toplum kuruşlarının çoğu Belgrat’ta. Aadece birkaç kurum başka şehirlerde hizmet veriyor. İnanıyorum ki yeni kurulan ERA Derneği daha güçlü bir LGBT hareket yaratmamız için hepimize yardım edecek.

İlgili haberler:

Dünyadan LGBT Örgütleri: Zagreb Pride

Bosna Hersek’ten feminist bir vakıf: CURE

“Bölgesel çabalarımız hayatta kalmamızın önemli bir parçası”