İnsan Hakları / Eğitim

LGBTİ öğrenciler ve aileleriyle çalışırken nelere dikkat etmeliyim?

Perşembe, 29 Aralık 2016
Haber: Kaos GL

LGBTİ öğrenciler okulda ayrımcı tutumlarla ve akran zorbalıklarıyla karşılaşabiliyor. Peki, eğitimciler bu zorbalıklara müdahale ederken nelere dikkat etmeli? 

Kişi içinde bulunduğu durumu tanımlamakta zorlanabilir ve bir karmaşa yaşayabilir. Yakın çevresinde kendini ifade edebileceği bir alan olmaması durumunda içedönük bir tutum sergileyebilir ve duygusal olarak yıpranabilir.

Kendini anlama ve tanımlama süreci uzun sürebilir. Bu süreç içerisinde öğrenci adına öğrenciye dönük tanımlama yapmaktan kaçınılmalı, kendisi yaşadığı durumu ifade etmediği sürece ifade etmek zorunda bırakılmamalıdır. Eğer öğrenci konuyla ilgili bilgiye ihtiyaç duyduğunu ifade ederse bilimsel, yönlendirici olmayan açıklamalar yapılabilir. Öğrenciyi bu süre içinde desteklemek, yönlendirici olmayan bir iletişim kurmak ve sürdürmek ve varsa, bulunduğu ortamdaki (sınıf vb) negatif yaklaşımları engellemek gerekmektedir.

Kendini net olarak ifade etse bile yaşadığı sosyal çevrede var olan LGBTİ kişilere yönelik negatif önyargı ve davranışlar nedeniyle kendini kabullenmekte ve kendine yönelik saygısını korumakta zorlanabilir.

Öğretmen ile yaşanan düzenli ve destekleyici bir paylaşım kişiyi daha güçlü kılmaktadır. Destekleyici olmalı, yönlendirici olmayan bir iletişim kurulmalı, yaşadığı duygusal/psikolojik sorunları ifade edebileceği ve böylelikle nefes alabileceği bir alan yaratılmalı. Kendine yönelik saygısını güçlendirici, özgüvenini geliştirici etkinlikler, kişisel gelişimini hızlandıracak çalışmalar yapılabilir.

LGBTİ öğrenci okul içinde kimliği nedeniyle öğretmenler tarafından dışlanabilir ya da akran zorbalığına, tacize maruz kalabilir. Tüm bunlar, kendini yalnız ve güvensiz hissetmesine, farklı sorunlar yaşamasına neden olabilir.

Öğrencinin bulunduğu sınıfta Akran Zorbalığı, Toplumsal Cinsiyet, Ayrımcılık, Dışlama, İnsan Hakları vb. konulara yönelik farklı çalışmalar yapılabilir. Zorbalık yapan öğrencilerle ayrı bir çalışma yapılabilir. Öğretmenlere yönelik LGBTİ öğrenciler ile ilgili bir eğitim düzenlenebilir. Öğrencinin zorluklarla başa çıkma becerisini güçlendirici bireysel çalışmalar yapılabilir. Okulda dışlayıcı tutumlara ve zorbalığa maruz kalan LGBTİ öğrenciyi korumak ve gerekli önlemleri almak önceliklidir. Öğrencinin kendi sınıfındaki öğrenciler ve öğretmenlerden öğrenciyi zorbalıklardan koruma noktasında destek alınabilir.

LGBTİ öğrenci, ailenin yapısı, kabullenmeme olasılığı vb. nedenlerden dolayı ailesine açıklama yapmamış olabilir. Bu durum kendini yalnız ve güvensiz hissetmesine neden olabilir.

Böyle bir durumda aile ile görüşme yaparken öğrenci adına açıklama yapılmamalıdır. Öğrenci, ailesine açıklama yapmaya zorlanmamalıdır. Okulda öğrencinin yaşadığı herhangi bir sorun ile ilgili görüşüldüğünde aile, söz konusu sorunu çözebilecek ve öğrencinin kimliğine vurgu yapmayan önerilerle bilgilendirilmelidir. Eğer varsa, aile üyelerinden, LGBTİ öğrenciyi diğer aile bireylerine karşı destekleyebilecek kardeş, akraba vb. ile iletişime geçilebilir, çalışmalara dahil edilebilir.

Aile bir şekilde öğrenebilir. Kabullenmekte zorlanabilir. Öğrenciye şiddet uygulayabilir ya da dışlama, evden kovma gibi davranışlar sergileyebilir.

Ailenin kabullenmesi ve destek olması farklı nedenlerden dolayı zor olabilir. Öncelikli olarak aileyi doğru bilgilendirmek gerekir. LGBTİ kişiler ile ilgili bilimsel bilgiler ve objektif yorumlar verilmesine dikkat edilmelidir. Ailenin hemen kabullenmesini beklememek gereklidir. Bu süreç içerisinde aileye sürekli destek verilmelidir. Ailenin şiddet uygulamasını, dışlamasını engelleyici çalışmalar yapılmalıdır. Bu çalışmaların, ailenin, çocuğu kabullenmesi ve korumaya başlamasını sağlamaya dönük bir şekilde yürütülmesi gereklidir.

Geleneksel rol modellerinden oldukça etkilenen küçük çocuklar, farklı olduğu için LGBTİ çocuğu dışlayabilir ya da zorbalık içeren davranışlar sergileyebilirler. Bu nedenle okul ve okuldaki sosyal çevre çocuk için korkutucu ve duygusal açıdan zorlayıcı bir hale gelebilir. Küçük yaştaki çocuklar, kişiler arası ilişkiler alanında deneyim kazanmaya henüz başladığından bu dışlama ve zorbalıkla nasıl başa çıkabileceği konusunda gerekli donanıma sahip olmayabilir. Bu durum, çocuğun doğal gelişim sürecini olumsuz etkilediğinden içedönük bir tutum sergileyebilir ve duygusal olarak yıpranabilir.

Çocukla yakın iletişim kurulmalı. Sahip olduğu özellikleri ya da davranışları vurgulamayan, koşulsuz kabul iletileri içeren bir iletişim biçimi olmasına dikkat edilmelidir. Okulda karşılaştığı zorbalık ve dışlamalarla baş edebilmesini sağlayacak yaşam becerileri geliştirme çalışmaları yapılabilir. Çocuğun sınıfında Toplumsal Cinsiyet, Ayrımcılık, Dışlama, İnsan Hakları vb. konularda etkinlikler yapılabilir.

Küçük yaştaki çocuğun ailesi ile görüşürken hemen çocuk adına açıklama yapılmamalıdır. Eğer ailenin çocuğa dönük farkındalık düzeyi yüksek değilse bu farkındalığı arttıracak çalışmalar yapılabilir. Aile, bir biçimde, çocuğun özelliklerine yönelik tanımlamaları kısmen yapıyorsa görüşmeler bu konu üzerinden yapılandırılabilir. Aileler, kabullenmekte zorlanabilirler. Her şeyden önemlisi büyük bir korku hissedebilirler. Çocuğun yaşı küçük olduğu için tedavi etme, yaşı ilerledikçe bu özelliklerini kaybedeceğine inanma, ev içinde çocuk için katı kurallar koyma, ceza vb. davranışlar sergileyebilirler.

Öncelikli olarak aileyi doğru bilgilendirmek gerekir. LGBTİ kişiler ile ilgili bilimsel ve yönlendirici olmayan bilgiler verilmesine dikkat edilmelidir. Ailenin hemen kabullenmesini beklememek gereklidir. Bu süreç içerisinde aileye sürekli destek verilmelidir. Ailenin şiddet uygulamasını, dışlamasını engelleyici çalışmalar yapılmalıdır. Bu çalışmaların, ailenin, çocuğu kabullenmesi ve korumaya başlamasını sağlamaya dönük bir şekilde yürütülmesi gereklidir.

Bu içerik hazırlanırken  Kaos GL Derneği ve Pembe Hayat'ın LGBT Öğrencileri Aile ve Okul Kıskacına Karşı Nasıl Korumalı? bröşüründen yararlanılmıştır.