Yaşam

Biseksüel Hareketin Kısa Tarihçesi

Pazartesi, 27 Mart 2006
Haber: Kaos GL
"Yüzyılın başında sanatçılar ve yazarlardan oluşan Bloomsbury gibi daha eski biseksüel toplulukları var olsa da, çağdaş biseksüel hareket 1970'lerin başlarında başlamıştır. İlk biseksüel gruplar geniş bir anlamda cinsel özgürlük üzerinde odaklanmışlardı."

Bi-Hareketin Doğuşu

Yüzyılın başında sanatçılar ve yazarlardan oluşan Bloomsbury gibi daha eski biseksüel toplulukları var olsa da, çağdaş biseksüel hareket 1970'lerin başlarında başlamıştır. İlk biseksüel gruplar geniş bir anlamda cinsel özgürlük üzerinde odaklanmışlardı (örneğin, Cinsel Özgürlük Birliği); bu grupların üyeleri gey veya lezbiyen topluluklardan ziyade, sıklıkla heteroseksüel "eş paylaşım" (ing. swinger) topluluklarıyla daha yakın ilişki içindeydiler. Keza pekçok biseksüel, o zamanlar her iki cinsiyete sahip insanlar için ortam yaratılmasını ve cinsel özgürlüğü savunan ilk gey kurtuluş hareketiyle de ilgiliydiler. Ancak, gey aktivistler giderek "etnik" kimlik-temelli bir cinsiyet modeli geliştirdikçe, biseksüeller gay hareketinden dışlanmayla karşı karşıya geldiler ve bazıları özellikle biseksüel olan topluluklar ve örgütler yaratmayı hedefledi. Gey okuyucularına yeni bi-bilinci açıklayan (Quaker Biseksüellik Dostları Komitesi tarafından hazırlanan) "Biseksüellik Üstüne Ithaca Duyurusu" 1972 yılında The Advocate'de yayınlandı. Bu bilinç, Vietnam savaşının sona ermesinin ardından, -artan gey görünürlüğü kamusal alanda açıkça ortaya çıkması, feminist ve sivil hak hareketleri ve paradigma-yıkıcı ve (çoğunlukla kafa-yapıcı ilaçların yardımıyla) kendini-keşfetmeye yönelik kültürel odaklanması sonucunda- aktivizmin daha kişisel meselelere doğru yönelmesinden etkilenmiştir. Popüler basında biseksüelliğe dair makalelerin çoğalması ve biseksüel rock yıldızları ile sanatçıların fazlaca tanınırlığı sayesinde, bu dönem "biseksüel şıklık" dönemidir. Medyanın odaklanması, biseksüel kurtuluş siyasetinden ziyade klüp sahnelerine ve yıldızlar üstüne olmuştur.

İlk biseksüel gruplar, büyük ABD şehirlerinde 1970'lerde ortaya çıktı. Ulusal Biseksüel Kurtuluş Grubu {National Bisexual Liberation Grup , 1972'de New York'da kuruldu; ABD'nde ve 1975'den itibaren de yurtdışında, büyük üye bir sayısına ulaştı; muhtemelen ilk bi-gazetesi olan "Biseksüel İfade"'yi -The Bisexual Expression- yayınladı. New York Şehri Bi-Forum'u 1975'de, Chicago BiYolu (BiWays)} 1978'de kuruldu. San Francisco Biseksüel Merkezi 1976'da kuruldu, ve başlangıcından itibaren siyasi aktivizmle uğraşmaya başladı. Bu dönem boyunca, biseksüeller gey ve lezbiyen grup ve aktivitelere de katılmaya devam ettiler. 1980'lerin başları Britanya ve Avrupa'da biseksüel hareketin gelişmesine tanıklık etti. Bazı yönlerden bu hareket ABD'deki harekete paralellik sergilese de, Britanya'lı ve Avrupa'lı gruplar sıklıkla başka kökenlere sahiptir ve farklı yollar izlemişlerdir. Londra Biseksüel Grubu, cinsiyetçilik karşıtı erkek hareketi içinde aktif olan erkekler tarafından 1981'de oluşturuldu. Edinburgh Biseksüel Grubu, lezbiyen/gey/biseksüel sosyalistler konferansının sonucunda 1984'de kuruldu. Bu broşürde yer alacak tartışmalar özellikle ABD'ndeki hareketin eğilimleri dikkate alınarak yapılacaktır.

1980'lerdeki Değişiklikler
1970'lerdeki grupların çoğu ezici bir şekilde erkelerden oluşurken, 1980'lerdeki pekçok örgüt kadınlar tarafından kurulmuş ve yönetilmiştir. 1970'lerin sonlarında cinsel yönelim etrafında ayrışmalar ve kutuplaşmalar arttıkça, biseksüel kadınlar lezbiyen topluluklardan dışlandıklarını görmeye başladılar. Pek çok bi-kadın için, biseksüellik feminist politikanın içsel bir parçasını teşkil ediyordu ve gruplarının da bu vurguyu yansıtmasını istiyorlardı. Boston Biseksüel Kadınlar Ağı (1983) ve Seattle Biseksüel Kadınlar Ağı (1986) bu ilkeler üzerinde inşa edilmişlerdir. Biseksüel grupların kurulması 1980'ler boyunca kesintisiz bir şekilde devam etti. Washington'un biseksüel grubu 1980'lerin başında oluşturuldu. Philadelphia Bi-Birliği, Yeni Zelanda Wellington Bi-Kadınlar Grubu ve Almanya ile Avusturya'daki gruplar 1980'lerin ortalarında kuruldu. 1985'de kurulan Doğu Kıyısı Biseksüel Ağı (bugün Biseksüel Kaynak Merkezi) ve 1987'de kurulan Bay Bölgesi Biseksüel Ağı dahil olmak üzere, bölgesel organizsyonu sağlamak üzere şemsiye örgütleri kuruldu. San Francisco BiPOL (1983), Boston BiCEP (1988) ve New York Şehri BİPAC dahil olmak üzere, özellikle biseksüel politik aktivizmle ilgilenen ilk gruplar kuruldu. AIDS biseksüel hareket üzerinde derin etkiler yarattı. Bi erkekler, eşcinsellerden "genel nüfüsa" HIV'ı yayanlarak olarak damgalandılar. 1980'lerin sonlarında kadınlar arasında AIDS'e ilişkin bilinçlenmeyle beraber, biseksüel kadınlar da HIV virüsünü lezbiyenlere yayanlar olarak damgalandılar. Bu gelişmeler cinsel davranışlar ile cinsel kimlik arasındaki ayrıma dair tartışmaları alevlendirdi (örneğin, pekçok kendince lezbiyen olan kadın erkeklerle cinsel ilişki kurmaktayken, pek çok biseksüel kadın ise erkeklerle cinsel ilişki kurmaktaydı). Aktivistler ve kamu sağlığı görevlileri, HIV bulaşmasının risk faktörü olarak belirleyici olanın kimlik değil, davranış olduğunu vurgulamaya başladılar. Biseksüel hareket içinde lider olan pek çok erkek hastalandı veya öldü, ve pek çok diğer bi-erkek ve kadın ilgilerini AIDS'le ilgili aktivitelere ve hizmet çalışmalarına yönelttiler.

Ulusal ve Uluslararası Birlik
1987'de, biseksüel gruplara 1987'nin Mart'ında Gey ve Lezbiyen Hakları için Washington'da düzenlenecek yürüyüşe katılma çağrısı yapıldı. ABD çapındaki ilk biseksüel toplanma olan bu yürüyüşe yetmiş beş kişi katıldı. Biseksüellerin ulusal veya uluslararası olarak örgütlenmesi için tartışmalara başlandı. Yürüyüşün ardından da bağlantılar devam ettirildi ve Kuzey Amerikalı Biseksüeller Ağı (NABN) ortaya çıktı. 1990 yılında San Francisco'da, BiPOL 400 katılımcılı ilk ABD Ulusal Biseksüel Konferansı'nı düzenledi. Örgütlenme toplantıları da dahil olmak üzere, konferansta farklı konularda seksenden fazla atölye çalışması düzenlenmişti; bu toplantılar sonucunda NABN, Kuzey Amerikalı Çok-kültürlü Bisekseül Ağı (NAMBN) olarak resmileştirildi. Bir yıllık bir tartışma ve yeniden örgütlenmenin ardından, NAMBN 1991 yazında BiNet olarak isim değiştirdi: ABD Biseksüel Ağı. Avrupa'dan, Britanya'dan ve ABD'den biseksüelleri biraraya getiren İlk Uluslararası Biseksüel Konferans Ekim 1991'de, Hollanda'nın Amsterdam şehrinde; İkinci Uluslararası Biseksüel Konferans ise Ekim 1992'de Londra'da gerçekleştirildi. İkinci ABD Ulusal Biseksüellik Konferansı, Lezbiyenlerin, Geylerin ve Bi’lerin Eşit Hakları ve Özgürlüğü için Washington'a Yürüyüş ile birlikte Nisan 1993'de düzenlendi. Üçüncü Uluslararası Biseksüel Konferansın ise, (geniş ölçüde modern gey hakları hareketinin doğuşu olarak değerlendirilen) Stonewall Ayaklanması'nın 25. yıldönümü ile birlikte, Haziran 1994'de New York'ta düzenlenmesi planlanıyor.

1990'lardaki Yeni Yönelimler
1980'lerin sonunda ve 1990'ların başlarında, öğrenciler ve gençlik biseksüel hareket içinde daha etkin hale geldi. Kampüs'teki gey ve lezbiyen örgütlenmelerinin adlarıyla, kolej öğrencileri biseksüelleri de içermeye başladı; 1990'ların sonuna doğru bu tip 100'den fazla grup var olmaktaydı. Aynı zamanda yeni bir "homoseksüel (ing. queer) hareketi" de şekillenmeye başladı. Pek çoğunun AIDS aktivist grubu ACT UP'la ilişkili olduğu genç aktivistler, 1990 yazında Queer Nation'u kurdu. Çeşitliliğe, radikal politikaya ve doğrudan eylemliliğe vurgu yapan bu hareket, mevcut gay ve bi örgütlenmelerin asimilasyonu ve a-politikliğinden hayal kırıklığına uğrayan insanlarca ortaya çıkarılmıştı. Bu yeni hareketin bazı kesimleri, biseksüellerin, toplumsal cinsiyetler üstü olanların (ing. transgenders) ve diğer cinsel azınlıkların homoseksüellik şemsiyesi altında toplanmasına vurgu yapmaktadır; diğer bazı kesimler ise homoseksüel olmayanların dahil edilmesini hoş karşılamamaktadır.
Bu on yılın sonunda, şimdiye kadar çok az sayıda ve çoğunlukla da kliniksel olan, biseksüellik üzerine kitapların ortaya çıkışında bir artışa tanıklık ediyor. Bunlar arasında Biseksüel Yaşamlar (ing. Bisexual Lives, Off Pink Publishing, 1988), Bir Başka İsim Bi: Biseksüel İnsanlar Konuşuyor (ing. Bi Any Other Name: Bisexual People Speak Out, Alyson Publications, 1990), ve Eve Daha Yakın: Biseksüellik ve Feminizm (ing. Closer to Home: Bisexuality and Feminism, Seal Press, 1992) gibi öncü antolojiler de bulunuyor. 1991'de bi hareketi, Boston'un BiWomen'ını, Seattle'ın North Bi Northwest'ini ve Philadelphia'nın Bi Focus'unu birleştiren, ilk ulusal dergisi Anything That Moves: Beyond the Myths of Bisexuality'ı (Hareket Eden Her Şey: Biseksüellik Efsanelerinin Ötesinde) kazandı. 1990'ların başı, -"Donahue" ve "Geraldo" gibi popüler ulusal talk şovlar da dahil olmak üzere, ABD ve Britanya medyasında biseksüel insanların ortaya çıkışında bir patlamaya tanıklık etti. Üniversiteler gay ve lezbiyen çalışmalarına biseksüelliği de dahil etmeye başladılar; ve bir kaçı da özellikle biseksüelliğe ayrılmış dersler açmaya başladılar. Ulusal ve uluslararası ağ oluşumları, BISEXU-L ve BIFEM-L gibi bilgisayar posta listelerinin, Usenet'deki soc.bi'nin ve sayısız özel bülten tahtasının yaratılması ile gelişti. Biseksüel hareketin tarihçesini kayıtlara geçirmek ve ağ çalışmalarını geliştirmek üzere, Boston ve Londra'daki Uluslararası Biseksüel Arşivleri ve Uluslararası Biseksüel Gruplar Kataloğu gibi sürmekte olan projeler var.

Önümüze Bakmak
1990'ların ortalarına gelirken, biseksüel hareket açısından gündemde pek çok konu var. Çok-kültürlü örgütlenmelere ve aktivizme giderek daha çok vurgu yapılıyor; ve pekçok aktivist renkli (beyaz olmayan) insanların biseksüel topluluklara katılımını arttırmak için aktif bir şekilde çalışıyor. Toplumsal cinsiyetler üstü ve farklı toplumsal cinsiyete sahip insanlar biseksüel topluluklar içinde uzun zamandan beri faaldirler; ancak sadece tek-cinsiyet gruplarının var olduğu yerlerde genellikle gizli kaldılar ve dışlandılar. Bugün, onların sorunları daha açık bir ilgi çekmekte, ve pek çok toplumsal cinsiyetler üstü ve toplumsal cinsiyetler üstü olmayan biseksüel, kutuplaşmış toplumsal cinsiyet kategorilerini yıkmaya odaklanıyorlar. Hareketin içinde, biseksüel kimliği gururla ilan etme ve güçlü biseksüel topluluklar kurma arzusu ile, toplumun markalar ve kategoriler üstündeki bölücü etkilerini azaltma arzusu arasında devamlı bir gerilim vardır. Bazı biseksüel aktivistler, cinselliğin ve toplumsal cinsiyetin adeta bir tayf gibi görülmesinde, yani bir "biz" ve "onlar" (ayrımının) olmadığında ısrar ederek, kategori-yok eden yanı üstüne yoğunlaşmaktadırlar. Diğer bi aktivistler ise, toplumsal homofobiyle olduğu kadar, gey erkekler ve lezbiyenler arasındaki bi-fobi ile mücadele etmenin gerekliliğine vurgu yapıyorlar. Biseksüel hareket büyüdükçe, biseksüel örgütlenme konusundaki stratejiler ve görüşler de çoğalıyor. Pek çok biseksüel, lezbiyen ve gey hareket ve topluluklar içindeki biseksüel varlığın arttırılmasına odaklanmış durumda; bu özellikle daha önce kendilerini lezbiyen veya gey olarak tanımlayan biseksüeller için geçerli. Mart 1993 Washington Yürüyüşü, biseksüelleri açık bir şekilde içeren ilk ulusal eylemdi ve biseksüel hareket içinde ileriye doğru atılan büyük bir adımdı. Diğer bi'ler, mevcut gey ve lezbiyen örgütlere dahil olmayı amaçlamak yerine, biseksüellerin eşit katılımcılar olacağı daha geniş (tüm cinsel ve toplumsal cinsiyet azınlıklarını içerecek) bir cinsel özgürlük hareketini yaratmakla ilgileniyorlar. Bazıları ise, mücadelemizle uyuştukça gey erkekler, lezbiyenler ve diğer ezilen gruplarla birlik içinde çalışmakla beraber, biseksüeller ve onların (kendilerine) özgün sorunlarıyla ilgilenecek bir hareketin yaratılmasını arzu ediyorlar. Yine bazıları ise, kendilerini gey ve lezbiyen toplulukları ile tanımlamayan ve onlara bağlı olmayan biseksüelleri örgütlemek ve harekete geçirmekle ilgileniyorlar. Biseksüel hareket ve onun içindeki çok sayıdaki topluluklar büyüyüp çeşitlendikçe, bütün bu stratejiler katkıda bulunabilirler.

''*(Basılı hali 13 Aralık 2000'de güncellenen) bu broşür Bisexual Resource Center http://www.biresource.org tarafından yayınlanmıştır.''