Yaşam

Yoga özgürleşmenin neresinde?

Çarşamba, 14 Mart 2018
Haber: Kaos GL

Belki yoga yaparak Anayasa’ya cinsiyet kimliğini ve cinsel yönelimi sokamayacağız ancak değişimi buradan başlatabiliriz!

Hakan Özkan, Kaos GL Dergisinin 157. sayısına yazdı:

Bundan yaklaşık 3 yıl kadar önce, eski sevgilimle yogaya başlamıştım. Hayatında spor deneyimi olmamış ve hayatındaki tek homofobik zorbalığını futbol üzerinden yaşamış biri olarak spora fazla mesafeli olan ben, yoganın makul bir yerde durduğunu düşünmüştüm. Nitekim öyle de oldu; cinsel kimliklerin ve yönelimlerin pek önemli olmadığı, görece ‘açık fikirli’ stüdyolarda yoga ile birçok şeyi deneyimledim. Geçtiğimiz yıl da yoga eğitmeni olmaya karar verip, geçtiğimiz haziran ayında naçizane yoga eğitmenliği sıfatı kazandım.

Peki neydi yoga süresince kazandığım deneyimler ve aktivizm perspektifinde nasıl yorumlanıyordu? Yoga yalnızca el üstünde durduğumuz duruşların ve ne kadar esnek olduğumuzun sosyal medyada gösterilmesi mi? Yoksa daha fazlası mı?

Elbette bir bütün olarak yoga bundan daha fazlası. Bir olmak, bütün olmaktan gelen yoga, heteroseksizme karşı verdiğimiz mücadelede hem bireysel olarak yıpranmaya karşı fren işlevi gösterecek bir araç, mental sağlığımızı da korumak için bir yol olarak nitelendirilebilir. Bunun yanında kesişimsellik (intersectionality) ile ifade ettiğimiz ekoloji, sürdürülebilir çevre, cinsiyet eşitliği gibi pek noktada da yoga yorumlamaya açık.

Eğitmenlik kursunda ilk haftamızda bir eğitmenin etik olarak hangi ilkelerin arkasında duracağına dair bir belge taahhüt etmiştik. Bu belge içerisinde öğrencilere ve kendimize nasıl yaklaşacağımız yer alıyordu. Tahmin edersiniz ki maddelerden biri cinsel yönelimi de kapsayacak şekilde, öğrenciler arasında ayrımcılık yapılmaması gerekliliğiydi. İster bu dünyada parayla eğitim veriyor olun, isterseniz karmaya hizmet edin. Zaten bizim LGBTİ hareketi olarak yıllardır söylediğimiz de bu değil miydi?

Yoga bize aktivizmimizde ve politik duruşumuzda ne sağlayabilir? Yoga yapmak yeterli mi? Ayaklarımızın üstünde başkasını kaldırdığımız pozlar, homofobiyi yenebilir mi?

Yoga dendiği zaman akla ilk gelen şeylerden biri asanlar yani duruşlardır. Yoga sadece yapılan fiziksel egzersizler değil bundan daha fazlasına sahip olan köklü bir tarihtir. Yamalar ve Niyamalar da yoganın basamaklarından biridir. Asanalardan önce ister sonra bu iki basamağı öğrenebilirsiniz. Önemli olan bilmek ve hayatınızda uygulamaktır. Kişisel disiplinler ve uygulamalar diye kabaca tabir edebileceğimiz yama ve niyamalar kendi içinde ayrılarak, mutluluğa doğru bir rota çizmekte bize yardımcı olur.

Yama ve Niyama kendi içinde 5’ e ayrılır: 

Yamalar; 

Ahimsa (şiddetsizlik), Satya (dürüstlük), Asteya (hırsızlıktan çekinme, çalmama) –çoru kastediyor, üzgünüm-, Brahmaçarya (fazlalıktan arınma) –seksi de kapsayabilir- Aparigraha (biriktirmemek)

Niyamalar; 

Sauça (saflık-temizlik) burada anlatılmak istenen hem zihinsel bir temizlik (geçmiş bilgi ve tecrübelerden arınırsak yeni gelecek bilgileri önyargısızca kabul edebiliriz). Hem de bedensel bir temizlik.

Santoşa (yetinme-halinden memnun olma) kabullenmek ve izin vermek. İnsanın yaşadıkları, bulunduğu durum ve yaşamdan elde ettikleriyle memnun olmasıdır.

Tapas (çaba) beden tapas sayesinde zihnin ve bedenin saflığını bozan zararlı maddelerden arınır.

Svadhyaya (kendini eğitme) kişi kendini eğitip bilgilendirdikçe kendi beden, zihin ve ruhu hakkında daha fazla bilgiye sahip oldukça kendi varlığını daha iyi algılayabilir.

İshvara Pranidhana (mutlak ve kutsal varlığı algılama) mikro ve makro kozmosu algılayabilmektir.

Bu nedenle tam bu ilkeler ışığında Ahimsa, nefret saldırılarının olmaması gerekliliğine, Satya, cinsiyet ayrımcılığı ve cinsel yönelim ayrımcılığı yaparken kendinize karşı dürüstlüğünüze, Asteya, kendin olmayanı almamaya, insanlara buy olla zarar vermemeye, brahmaçarya tam da tecavüz kültürüne vurgu yapar.

Tüm bunlar idealize bir dünya ve kişi çiziyor olsa da aktivizm kendimizden başlar ve yama, niyamalar bu yolda ben dünyayı değiştirmek için kendimde ne değiştiriyorum sorusunu sormak için şahane bir liste!

Belki yoga yaparak Anayasa’ya cinsiyet kimliğini ve cinsel yönelimi sokamayacağız ancak değişimi buradan başlatabiliriz!