İnsan Hakları

LGBTİ+ etkinlik yasağı Anayasa Mahkemesi’nde!

17 Nisan 2018

Kaos GL, Ankara’daki LGBTİ+ etkinlik yasağına ilişkin AYM’ye başvurdu. İfade özgürlüğü, dernek kurma hakkı, toplanma özgürlüğü ve adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini; yasakla ayrımcılık suçu işlendiğini belirtti.

Kaos GL Derneği, Ankara Valiliği’nin LGBTİ+ etkinlik yasağını Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) taşıdı.

Ankara 4. İdare Mahkemesi’nin yürütmeyi durdurma talebini reddetmesi üzerine AYM’ye başvuran dernek yasağın ifade özgürlüğü hakkı, dernek kurma hakkı ve toplanma özgürlüğünü ihlal ettiğini belirtti. Yasakla ayrımcılık suçu işlendiğini ve İdare Mahkemesi’nin yürütmeyi durdurma talebini reddederek adil yargılanma hakkını ihlal ettiğini vurguladı.

Dernek, “ihlalin telafisi mümkün bulunmayan etkisi, açık zarara yol açması, çok ağır bir hak ihlali olması” nedeniyle AYM’nin geçici tedbir kararı vererek Valilik kararını tedbiren durdurmasını talep etti.

İfade özgürlüğü hakkı ihlal edildi

Kaos GL adına AYM’ye başvuran avukatlar Hayriye Kara, Kerem Dikmen ve Yasemin Öz, yasak kararıyla ifade özgürlüğü hakkının ihlal edildiğini dilekçede şöyle açıkladı:

“Bu yasaklama kararı ile birlikte müvekkil dernek dahil olmak üzere LGBTİ hakları alanında çalışan hak temelli hiçbir dernek faaliyetlerini sürdürememiş ve aktif olarak zarar görmüştür. Güncel ve teorik konulara ilişkin ifade açıklama faaliyetleri yerine getirilememektedir.”

Anayasa’nın ifade özgürlüğünü düzenleyen 25. maddesi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarını hatırlatan dernek, Valilik'in olağanüstü hal rejimine dahi aykırı şekilde süresiz olarak yasak kararının ve derneğin etkinliklerinden halkın bir kesiminin tahrik olacağı gibi soyut bir gerekçeye dayanmasının hukuksuz olduğunu belirtti.

“Soyut beyanlarla etkinlikler süresiz yasaklanıyor”

Başvuruda, ne Valilikçe sunulan savunma dilekçesinde ne de ara beyanlarda, halkın bir kesiminin tahrik olduğuna, bu tahrik nedeniyle yakın tehlike doğduğuna, ne olduğu açıkça ifade edilmeyen bir takım toplumsal duyarlılıklar nedeniyle bazı kesimler tarafından tepki gösterileceğine dair hiçbir somut delil sunulmadığı hatırlatıldı. “Soyut beyan ve dayanaksız tahminler üzerinden bütün LGBTİ+ hakları alanında çalışan derneklerin bütün etkinlikleri süresiz olarak yasaklanmaktadır” denildi.

Yasak kararında “sinema, sinevizyon, tiyatro, panel, söyleşi, sergi vb. etkinliklerin” ifadesi yer aldığını hatırlatan Kaos GL, “Esas olarak bir derneğin faaliyetinin konusu teşkil eden her türlü etkinliği yasaklamıştır. Nitekim Ankara ilinde LGBTİ+ hakları alanında faaliyet gösteren derneklerin etkinlikleri, bu yasaklama kararı gerekçe gösterilerek engellenmektedir, zaten engellenmese dahi ceza hükümleri, kişilerin sorumluluğunu doğurmakta ve fiilen etkinlik yapılamamaktadır” dedi.

“Düşünce özgürlüğü kolektif olarak da kullanılabilir”

Başvuruda düşünce ve kanaat özgürlüğünün kullanımının hem bireysel hem de kolektif olarak kullanılabilen haklardan olduğu hatırlatıldı:

“Kanaat ve düşünce tek tek açıklanabileceği gibi kolektif olarak da açıklanabilecektir. Şüphesiz bu özgürlüğü kullanmanın tek bir aracı bulunmamaktadır. Sinema gösterimi, sinevizyon gösterimi, klasik bir düşünce açıklama yöntemlerinden olan paneller, söyleşiler, ifade özgürlüğünün kolektif olarak kullanıldığı araçlardan sayılmaktadır.”

Dilekçede, yasak kararı “gerçek bir kişi için verilen ev hapsi tedbirine” benzetildi, “Tüzel kişilik sonlanmamakta, faaliyetler yasaklanmamakta ancak tüzel kişi olarak var olmanın göstergeleri olan her türlü etkinlik, süresiz olarak yasaklanmaktadır” ifadeleri yer aldı.

Dernek kurma hakkı ihlal edildi

Başvuruda, etkinlik yapma hakkının bulunmadığı bir düzlemde tüzel kişilerin birer dernek olarak var olma hakkının tanınmış hiçbir olgusal sonucu olamayacağı belirtildi. “Derneği var eden, dernekler sicilinde isminin varlığı değil ama sicildeki varlığı ile birlikte tüzüğündeki hedefleri gerçekleştirmek bakımından yapmayı planladığı etkinlikleri yapabiliyor olmaktır” denildi.

Toplanma özgürlüğü ihlal edildi

Toplanma özgürlüğü ile amaçlananın, “Demokratik sistemin bir gereği ve sonucu olarak bireysel etkinliklerin yanı sıra toplu etkinlikleri de gerçekleştirmek” olduğunu hatırlatan Kaos GL, yasak ile bir bütün olarak, toplanma özgürlüğünün her türlü formunun süresiz ve genel olarak yasaklandığını vurguladı. Anayasa'nın Bakanlar Kurulu'na dahi vermediği “süresiz” yasaklama kararı verme yetkisinin Valiliklere verilmiş olamayacağını söyledi.

Ayrımcılık!

Kaos GL, yasak kararının ayrımcılık içerdiğini ise şöyle açıkladı:

“Sırf LGBTİ’ler tarafından veya bu alan çalışanlar tarafından kurulmuş, kısaca LGBTİ dernekler doğrudan hedef alınmıştır.

“Kamu, herhangi bir kayıt koymaksızın, LGBTİ’ler tarafından kurulmamış derneklere tanıdığı hakları, LGBTİ’lerce ve bu hak alanında kurulmuş derneklere yasaklamıştır. Esas olarak başka bir delil ileri sürmeksizin, yasaklama metninin kendisi dahi ayrımcılığı açıkça ve adeta sahiplenerek beyan etmektedir.

“Bir hakkın süresiz olarak kullanımının durdurulması demek, esasen hakkın ortadan kaldırılması demektir.

“Kamu aslında şunu söylemektedir: Suç işleme ihtimali olan kişilerin varlığı nedeniyle hakların kullanımını kısıtlıyoruz, yani kamuyu, suç işleme eğilimi olan kimselerin istediği gibi yönetiyoruz.”

Adil yargılanma hakkı ihlal edildi

İdare Mahkemesi’nin kararını hatırlatan Kaos GL, bu kararı “yasanın soyut ifadesinin tekrarından ibaret, dava dilekçesinde ve itiraz dilekçesinde irdelenen hususlara yanıt vermekten uzak, hatta yanıt verme gereği duymayan, Valilik kararı ile açığa çıkan durumun telafisinin mümkün olup olmadığına, zarar meydana getirip getirmediğine ilişkin bir tartışma yapmayan, olayın özgünlüğüne ilişkin hiçbir vurgu yapmayan, matbu bir karar” diye niteledi ve ekledi:

“İlk incelemede varılan sonuç, herkes için özgürlük olarak tanımlanan bir hakkın LGBTİ’ler ve onlar tarafından kurulan bir dernek için özgürlük olarak tanımlanmamasıdır.”

İlgili haberler:

Ankara Valiliği’nden ‘LGBTİ etkinliklerine’ süresiz ‘genel ahlak’ yasağı

Kaos GL ve Pembe Hayat: Valilik yasağı hukuka aykırı

Kaos GL ve Pembe Hayat Valilik yasağına dava açtı

Yasaklı günlerde LGBTİ+ hakları

“LGBTİ etkinlik” yasaklarına yürütmeyi durdurma talebi reddedildi