İnsan Hakları / Sağlık

Pozitif-İz’den Hürriyet ve Akit’e: Tıbbi tanılar kişinin rızası olmadan açıklanamaz

19 Şubat 2019
Haber: Kaos GL

HIV ile yaşayanları güçlendirmeyi amaçlayan Pozitif-İz Derneği, Hürriyet ve Akit gazetelerinde habere konu olan iki kişinin HIV statüsünü ifşa etmesi üzerine bir açıklama yayımladı.

 

Hürriyet ve Akit gazetelerinin dün yayımladığı haberlerde Karaman’da suç olmadığı halde “fuhuş” gerekçesiyle gözaltına alınan kişilerin HIV statüsünü ifşa etmesi üzerine HIV ile yaşayanları ve yakınlarını güçlendirmeyi amaçlayan Pozitif-İz Derneği bir açıklama yayımladı.

Dernek açıklamasında her iki gazetede de yer alan haberin hem HIV ile yaşayanlara hem de LGBTİ+’lara yönelik nefret söylemi içerdiğini bununla birlikte toplumda HIV’in belli bir gruba ait olduğuna dair yanlış bir inanışı körüklediğini söylüyor.

Pozitif-İz hukuksal ve cezai sorumluluğu hatırlatıyor

Her iki haberde de HIV olduğu bildirilen kişilerin açıkça tanınacak biçimde görsellerinin yayımlandığına dikkat çeken açıklama, tüm tıbbi bilgiler ve özel olarak da HIV gibi tıbbi tanıların kişinin rızası, hâkim kararı ve tıbbi zorunluluk olmadan açıklanamayacağını hatırlatıyor ve şöyle devam ediyor:

“Yayınlanan haberlerde, sözleşmeler ve yasal düzenlemelerce güvenceye alınan tıbbi bilgilerin gizliliği ilkesinin korunması konusunda gerekli özenin gösterilmemesi durumunda hukuksal ve cezai sorumluluğun doğabileceğini hatırlatmak isteriz.”

Dernek açıklamasında her iki gazeteyi de HIV’e ve HIV ile yaşayan insanlara ayrımcılık yapmayan ve damgalamayan, LGBTİ+ bireylere (ve tüm incinebilir gruplara) yönelik nefret söylemleri içermeyen, güncel, bilimsel gelişmeleri kapsayan, HIV ve AIDS’e ilişkin doğru terminoloji ile kaleme alınmış, cinsel sağlık ve üreme sağlığı hakkında toplumu doğru olarak bilgilendiren, kişilerin mahremiyetini koruyan ve toplumu doğru olarak bilgilendiren, amaca uygun haberler yapmaları konusunda uyarıyor.

Açıklamanın tamamı şöyle:

“16 Şubat 2019 tarihinde Hürriyet ve Yeni Akit gazetelerinde “Polis Olduklarını Söylemişlerdi, HIV Virüsü Taşıdıkları Belirlendi” – “Suçüstü Enselenen Eşcinsel Sapkınlarda HIV Virüsü Çıktı” başlıkları ile çıkan haberler, hem HIV ile yaşayan hem de LGBTI+ bireyler açısından nefret söylemi içermekte, toplumdaki HIV’in belli bir gruba ait olması ile ilgili yanlış inanışı körüklemektedir.

“Haberlerde özellikle dikkat çeken konuların başında, tıbbi bilgileri açıklanan ve özellikle de HIV olduğu bildirilen kişilerin açıkça tanınacak biçimde görsellerinin yayınlanması gelmektedir.

“Tüm tıbbi bilgiler ve özel olarak da HIV gibi tıbbi tanılar; kişinin rızası, hakim kararı ve tıbbi zorunluluk (hekimin hastasının doğru teşhis ve tedavisi için, ortaya çıkan diğer ek bir hastalığı için ilgili bölümden meslektaşına aktarması, görüş alması) olmaksızın açıklanamaz.

“Bu testlerin yapılmış olduğu sağlık kuruluşu, bu bilgileri basınla paylaşma hakkına sahip değildir. Yine, bu bilgileri meslekleri gereği gören sağlık personelinin veya emniyet görevlilerin de bu bilgileri açıklaması 2003 yılında Türkiye’nin de taraf olduğu İnsan Hakları ve Biyotıp Sözleşmesi ilkelerine aykırılık oluşturmaktadır. Bu sözleşmenin 10/1 Maddesine göre, herkes kendi sağlığıyla ilgili bilgiler bakımından, özel yaşamına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. Aynı konuda, taraf olduğumuz Avrupa İnsan “Hakları Sözleşmesi 8 Madde de güvence sağlanmış olup T.C Anayasası Hasta Hakları Yönetmeliği 23 Madde ve diğer hak belgelerinde de tıbbi bilgilerin korunmasına ilişkin güvence bulunmaktadır. Diğer yandan hukuka aykırı olarak kişisel bilgileri bir başkasına veren, yayan veya ele geçiren, kaydeden ve açıklayan kişi Türk Ceza Kanunu’na (TCK) göre SUÇ işlemektedir. Bu suç, kamu görevlisi tarafından ve görevinin verdiği yetki kötüye kullanılmak ve belli bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanmak suretiyle, işlenmesi halinde suçun nitelikli hali gereği verilecek ceza yarı oranda arttırılmaktadır.

“Yayınlanan haberlerde, sözleşmeler ve yasal düzenlemelerce güvenceye alınan tıbbi bilgilerin gizliliği ilkesinin korunması konusunda gerekli özenin gösterilmemesi durumunda hukuksal ve cezai sorumluluğun doğabileceğini hatırlatmak isteriz.

“Medya mensuplarından,yasalar ve basın ahlakı çerçevesinde şu başlıklar altında haberler yapmasını talep ediyoruz;

  • HIV’e ve HIV ile yaşayan insanlara ayrımcılık yapmayan ve damgalamayan,
  • LGBTİ+ bireylere (ve tüm incinebilir gruplara) yönelik nefret söylemleri içermeyen,
  • Güncel, bilimsel gelişmeleri kapsayan,
  • HIV ve AIDS’e ilişkin doğru terminoloji ile kaleme alınmış,
  • Cinsel sağlık ve üreme sağlığı hakkında toplumu doğru olarak bilgilendiren,
  • Kişilerin mahremiyetini koruyan ve
  • Toplumu doğru olarak bilgilendiren, amaca uygun haberler yapmaları

“Haberi yapan kişi ve kurumlara notumuzdur: Her iki haberde de terminolojik olarak hata yapılmıştır. HIV kavramında bulunan ‘V’ harfi virüsü tanımlar. HIV'in sonuna “virüsü”kelimesini eklemek “virüsün virüsü” gibi anlamsız bir ifadeye dönüşmektedir. Bunun yerine: Sadece ‘HIV’ veya ‘HIV enfeksiyonu’ demek daha doğrudur.”

İlgili haberler:

Hürriyet ve Akit, HIV ile yaşayanları kriminalize ediyor

Hürriyet okur temsilcisi Bildirici haberimize yer verdi

Hürriyet eşcinselliği kriminalize ediyor