Yaşam

Çocuk kitapları, masallar ve heteroseksizm

11 Haziran 2019
Haber: Kaos GL

Eğitim-Sen İstanbul 3 No’lu Şube LGBTİ+ Komisyonu masalları ve masallardaki heteroseksizmi tartıştı.

“Morris Micklewhite ve Turuncu Elbise” kitabından

Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası (Eğitim Sen) İstanbul 3 No'lu Şube LGBTİ+ Komisyonu’nun 30 Mayıs Perşembe günü düzenlediği “Masal Dönüşüm Atölyesi”nde çocuk kitapları heteroseksizm bağlamında incelendi.

Türkiye için heteroseksist olmayan çocuk kitapları listesi oluşturmak için bir başlangıç yapma amacıyla gerçekleşecek etkinliğin kolaylaştırıcısı Hatice Kapusuz’du. Kapusuz, etkinliği KaosGL.org’a şöyle anlattı:

“Çocuk edebiyatı atölyesi çocuk kitapları ve heteroseksizm alt baslığı ile gerçekleştirildi. Eğitimci ve aktivistlerin katılımıyla gerçekleştirilen atölyede bu konuda iyi örnek olarak tanımlanabilecek 3 kitap üzerine grup çalışmaları yapıldı. Bu kitaplar; iki kralın evliliğini ele alan "Köning Köning", elbise giymeyi seven bir oğlan çocuğu anlatan "Moris ve Turuncu elbise" ve cinsiyetsiz bir çocuk olmanın kurgusunu sunan Bebek X hikayesi.

“Bu kitaplar yazıldıkları dönem göz önüne alındığında iyi örnekler olarak tanımlanabilir. Ancak kitaplar eleştirel bir gözle ele alındığında mevcut toplumsal algıları yeniden üretebilecek unsurlar içerdikleri fark ediliyor.

“Grup çalışmalarından çıkan başlıca noktalar şu şekilde:

“Kral kral Belçika’dan bir kitap olarak Avrupa kraliyet sistemi ve geleneksel bir anlatı sunarken Amerika’dan olan iki kitapta da kabul edilmek için başarılı olma ve kendini kanıtlama vurgusu ağır basıyor. Bu kendini kanıtlama vurgusu bir çocuğun sadece varoluşu ile kabul edilmesine karşı sorunlu.

“3 kitapta da aile güvenilir ve çelişkisiz bir alan olarak resmediliyor. Oysa aile toplumsal cinsiyet ve ayrımcılık konusunda pek güvenilir bir alan değil.

“Kitapların ortaklaştığı diğer bir nokta ise masallar için önemli bir unsur olan çatışma ve çözüm konusunda zayıf olmaları.  Çelişkilerin çözümü kahramanların mücadelesine değil yeteneğine bağlanması okuyucu çocuk açısından bir baş etme stratejisi sunmuyor.

“Kral kral ve Moris için göze çarpan diğer önemli bir eksiklik anlatının anne figürü üzerinden gitmesi ve baba karakterinin olmaması. Bu da toplumsal roller bakımından anneliği pekiştirir nitelikte.

“Toplumsal cinsiyet kalıpları ve heteronormativite dışına çıkacak örnekler oluşturabilmek için kolektif üretim ve eleştirel süreçlerin yan yana olması gerekiyor. Bununla birlikte belli eksiklileri olan ya da toplumsal cinsiyet rollerini yeniden üreten kitaplar da çocuklarla sorgulamak ve dönüştürmek için iyi materyaller.”