İnsan Hakları / Çalışma Hayatı

Sokak en son tercih

Perşembe, 26 Ekim 2006
Sürdürdüğü proje kapsamında 2 bin 200 seks işçisine 10 bin kondom dağıtan İKGV, devletin gizli fuhuşu görmezden geldiği iddiasında. Proje Danışmanı Şevval Kılıç, "Hiçbir kız çocuğu 250 YTL'ye dört tane adamla birlikte olmaya özenmez," diyor.

KAOS GL

Müjgân Halis

İnsan Kaynağını Geliştirme Vakfı'nın (İKGV) Türkiye'de seks işçilerine uygulanan ayrımcılık, şiddet ve dışlamaları ortadan kaldırabilmek amacıyla başlattığı projede önemli aşamalar kaydedildi.

İKGV'de 24 ayda kayıtlı-kayıtsız seks işçilerine güvenlik cinsellik, genel insan hakları ve üreme hakları konusunda danışmanlık ve eğitim hizmetleri verildi. Proje danışmanlarından Şevval Kılıç ise, devletin gizli fuhuşu görmezden gelerek pislikleri halının altına sürdüğüne, toplumsal ahlakı ve aile kurumunu korumak gibi gerekçelerin inandırıcı olmadığına inanıyor. "Hiçbir kız çocuğu 250 YTL'ye dört tane adamla birlikte olmaya özenmez. Seks işçiliğinin temeli Gucci ve Prada'dır," diye konuşan Kılıç, Ankara'da üst düzey yetkililerle yapılan görüşmelerden şaşkınlıkla dönmüş: "Seks işçilerine ücretsiz sağlık kontrolü ve kan tahlili yapılsın dedik. Karşılığında biz emeklimize para veremiyoruz, bir de bunların sağlıklarıyla mı uğraşacağız cevabıyla karşılaştık." Sokağın hem kadınlar, hem de transgenderlar için en son tercih olduğunu söyleyen Kılıç, barınamayan, beslenemeyen insanların hayatta kalmak için sokakta çalışmak zorunda olduğunu söylüyor. Sokakta seks işçiliği yapanların polis şiddetini her gün yaşadıklarını öne süren Kılıç, "Size polisin görevini suistimal etmesiyle ilgili elli tane hikaye anlatabilirim," diyor.

Meslektaş Eğiticiler

Projenin en önemli sonuçlarından biri de seks işçilerini aynı platformda birleştiren Kadın Kapısı Danışma Merkezi'nin kurulması. Proje kapsamında 25 seks işçisi 'meslektaş eğitici' olarak eğitildi. Beş kayıtlı, 10 kayıtsız ile 10 travesti ve transeksüel seks işçisinden oluşan grup, güvenli çalışma koşulları ve cinsel davranış konusunda meslektaşlarına yol gösterdi. Kadın Kapısı Danışma Merkezi, güvenli cinsel ilişki ve kondom kullanımı, cinsel yolla bulaşan hastalıklar, seks işçilerinin yasal sorunları gibi konuların yanı sıra, iş güvenliği konusunda da danışmanlık hizmeti veriyor. Merkez, hazırladığı broşürleri de seks işçilerine dağıtıyor. Amaçlarının güvenli cinsel davranışı öğretmek ve kondom kullanımını yaygınlaştırmak olduğunu söyleyen İKGV Proje Koordinatörü Muhtar Çokar, buna rağmen tek başına eğitimin yeterli olmadığı görüşünde: "Yasal ve toplumsal sorunları olan seks işçileri, müşterileriyle ve polisle sorunlar yaşıyor, kendilerini koruyamıyor ve güvenli cinsel ilişki için pazarlık yapamıyorlar." Seks işçilerinin çalışma koşullarının iyileştirilmesi ve mevzuatın da buna göre düzenlenmesi gerektiğini söyleyen Çokar, ulaştıkları kitlenin gizli fuhuş yapan, polisten kaçan ve müşterileriyle sokakta pazarlık yapanlar olduğunu anlatıyor.

Yasakla Olmaz

Türkiye'de 100 bin, İstanbul'da 30 bin seks işçisi olduğunu açıklayan Çokar, toplumsal eşitsizlik ve kadına karşı ayrımcılık sürdüğü müddetçe, pek çok kadının ve transgender'ın kurtuluşu fuhuşta arayacağını ve güvenlik ortamı sağlanmadığı sürece bunun bir halk sağlığı sorunu haline dönüşeceğini öne sürüyor. Türkiye'de HIV enfeksiyonuyla yaşayanların sayısının arttığına ve son bir yılda gerçekleşen rakamın, 20 yılda oluşan rakamın dörtte birine tekabül ettiğine işaret eden Muhtar Çokar, "Bunda seks işçiliğinin payı var ve bu değiştirilebilir bir etken," diyor. Yasakların seks işçilerini yeraltına ittiğini ve sağlıksız fuhuşun yaygınlaştığını bildiren Çokar, proje kapsamında 2 bin 200 seks işçisine ulaştıklarını, 10 bine yakın kondom dağıttıklarını ve 250 kişiye de danışmanlık hizmeti verdiklerini söylüyor. Kadın Kapısı'nın sosyal danışmanlarından Eylem ise, seks işçilerinin çoğunun kondom kullanımının gerekliliğini bildiklerini, ancak müşterilerin tercih etmemesi nedeniyle kullanamadıklarını anlatıyor: "Seks işçilerine beraber çalışabilecekleri, güvenli ve periyodik sağlık kontrollerinin yapıldığı bir çalışma ortamı sağlanırsa pazarlık güçleri de olur. Ülker Sokak'ta kondomsuz ilişki kurulmazdı, şimdi ise fuhuş otobanlara kaydı."

'Can güvenliği yok'

Kadıköy'de 50 seks işçisiyle yapılan araştırmanın eğitim danışmanı Filiz Sasaoğlu da hak ihlallerine dikkat çekiyor: "Devletin bu seks işçisi, bu değil diye yurttaşına ayırma lüksü yok. Seks işçileri sokakta bu işi yapmak zorundalarsa, bir de itilip kakılmak ve yasal mercilere başvurduklarında ciddiye alınmamak gibi davranışlara maruz kalmamalı." Kadın Kapısı çalışmalarına kısa bir süre önce dahil olan Reha da özellikle Beyoğlu bölgesinde polis kaynaklı şiddet yaşandığını öne sürüyor ve "Beyoğlu'na her yeni gelen amir şov yapıyor," diyor. Reha'ya göre seks işçilerinin en önemli sorunları; yeme, içme, barınma, sağlık ve aile. Seks işçilerinin sorunlarının gündüz ve gece yaşananlar olarak ayrıldığını söyleyen Reha, her zaman can güvenliği sorunuyla karşı karşıya kalındığını belirtiyor: "Emniyet seks işçilerini, hırsızları, tinercileri aynı kefeye koyuyor ve temizlenmesi gereken mikroplar olarak görüyor."

Asena: Bir paket kondom yetmiyor

Birkaç gün önce üç arkadaşıyla çorba içmek Beyoğlu'nda bir lokantaya giderken sokak ortasında sekiz polisin şiddetine maruz kalan Asena da, bir seks işçisi: "Kimliklerimizi aldılar, sonra fırlatıp attılar ve bizi tekme tokat dövdüler." Yaşadıkları şiddetten sonra şikâyetçi olmak için karakola giden Asena, "Polisi polise mi şikâyet ediyorsun?" sorusuyla karşılaşmış. Ellerinin kollarının bağlı olduğunu söyleyen Asena, İzmir'deki gibi güvenli çalışma alanları istediklerini söylüyor. Projeyle tanıştıktan sonra, her gün kondom almaya geldiğini söyleyen Asena, günde bir paket kondomun bile bazen yetmediğini, ikinci paketi almaya geldiğini söylüyor. Projeye beş ay önce katılan Gizem ise, seks işçiliğini "telefonla çıkıyorum" diye ifade ediyor. Projeye katıldıktan sonra, kondom kullanımının önemini anladığını, AIDS ve frengi gibi cinsel yolla bulaşan hastalıklar hakkında bilgilendiğini anlatan Gizem, her gün Kadın Kapısı'na geldiğini ve haftada bir paket kondom aldığını söylüyor. Telefonla çıktığı için bir paketteki 12 kondomun kendisine yettiğini söyleyen Gizem, "Bittiğinde tekrar geliyorum," diyor.

Kaynak: Sabah, 21 Ekim 2006